สถาปัตยกรรมศิวิไลซ์แห่งชาติ: เส้นทางโหยหาของญี่ปุ่นและสยามช่วงกลางศตวรรษที่ 19 ถึงกลางศตวรรษที่ 20 โดย ศาสตราจารย์ สมชาติ จึงสิริอารักษ์
หนังสือเล่มที่ IV ในโครงการ The Ten Books on Architecture by ASA
#TenBooksbyASA
หนังสือชุดองค์ความรู้ทางสถาปัตยกรรม 10 เล่ม โดยสมาคมสถาปนิกสยาม ในพระบรมราชูปถัมภ์
“คนไทยนิยมเปรียบความก้าวหน้าทางสังคม-เทคโนโลยีกับประเทศญี่ปุ่น ด้วยความสงสัยว่าเหตุใดจึงพัฒนาได้น้อยกว่าทั้ง ๆ ที่เปิดประเทศรับอารยธรรมตะวันตกมาพร้อม ๆ กัน เงื่อนไขของบริบททั้งภายในและภายนอกประเทศก็ไม่ได้ต่างกันนัก แต่สมมติฐานนี้ ใกล้ความจริงแค่ไหน มีน้อยคนที่จะทำงานศึกษาวิจัยเปรียบเทียบอย่างจริงจัง แล้วนำมาเผยแพร่ไม่ว่าจะเป็นสาขาใดก็ตาม โดยเฉพาะสาขาสถาปัตยกรรมนั้นกล่าวได้ว่าไม่มีเลย หนังสือเล่มนี้จึงเป็นเล่มแรก ๆ ที่ทำการศึกษาเปรียบเทียบพัฒนาการของสถาปัตยกรรมยุคสมัยใหม่ราวกลางศตวรรษที่ 19 เป็นต้นมาจนถึงสิ้นสุดสงครามโลกครั้งที่ 2 ของทั้งสองประเทศอย่างเป็นระบบเพื่อไขข้อข้องใจดังกล่าว เนื้อหาของหนังสือเล่มนี้กล่าวถึงแรงจูงใจที่พาทั้งสองชาติไปสู่ความเป็นสมัยใหม่ นั่นคือ สิ่งที่เรียกว่า ความศิวิไลซ์ ซึ่งเปรียบ เสมือนดาวประกายพรึกที่ทั้งสองชาติต้องการหามาประดับกาย แต่เมื่อเข้าใกล้ดาวประกายพรึกแล้วทั้งสองชาติ กลับพบว่ามันไม่ได้มีขนาดที่เหมาะสมกับอุ้งมือของเขาเลยแล้วทั้งสองชาติจะทำอย่างไร ความน่าสนใจของหนังสือนี้อยู่ที่การกล่าวถึงแนวคิดและวิธีการไปไขว่คว้าดวงดาว และการปรับแปลงดวงดาวที่ใฝ่ฝันให้เหมาะสมกับวิญญาณและกายภาพของตัวเอง การศึกษาแบบเปรียบเทียบทำให้เห็นถึงแนวคิดและวิธีการสร้างสรรค์ที่เหมือนกันบ้างต่างกันบ้างได้ชัดเจนขึ้น มันจะทำให้ผู้อ่านเข้าใจจุดอ่อนจุดแข็งของเราเองอย่างไม่เอนเอียง ซึ่งนำไปสู่คำตอบว่าทำไมเราไปไม่ได้ไกลเท่าเขา ส่วนรายละเอียดจะเป็นอย่างไรขอเชิญท่านผู้อ่านค้นหาเองด้วยการอ่านหนังสือนี้ให้หมดทั้งเล่ม”