พ.ศ. 2559

อาคารตึกแถวริมถนนมหาราช บริเวณท่าเตียน

• ที่ตั้ง ถนนมหาราช แขวงพระบรมมหาราชวัง เขตพระนคร กรุงเทพมหานคร
• สถาปนิก / ผู้ออกแบบ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสวัสดิประวัติ กรมพระสมมตอมรพันธุ์
• ผู้ครอบครอง สำนักงานทรัพย์สินส่วนพระมหากษัตริย์
• ปีที่สร้าง พ.ศ. 2454
• สถาปนิก / ผู้ออกแบบอนุรักษ์ ชวลิต ตั้งมิตรเจริญ และกรกมล ตันติวานิช
• ปีที่ได้รับรางวัล พ.ศ. 2559
• ประเภท อาคารพาณิชย์

พื้นที่บริเวณท่าเตียนในอดีตเป็นพื้นที่การค้าที่สำคัญแห่งหนึ่งของประเทศ เป็นสถานที่รวบรวมสินค้าที่ขนส่งทางเรือจากทั่วประเทศมาค้าขายในพื้นที่ อีกทั้งเป็นแหล่งศูนย์กลางการสัญจรทางเรือที่สำคัญ ได้แก่ ท่าเรือเมล์แดงรับส่งผู้โดยสารตั้งแต่ท่าเตียน – ปากน้ำโพ ท่าเรือเมล์เขียวรับส่งผู้โดยสารตั้งแต่ท่าเตียน – นครสวรรค์ และท่าเรือยนต์ข้ามฟากท่าเตียนซึ่งเป็นท่าเรือยนต์เพียงแห่งเดียวที่สามารถข้ามจากฝั่งพระนครไปยังวัดอรุณราชวรารามราชวรมหาวิหาร สำหรับตลาดท่าเตียนที่อยู่ในที่ดินของสำนักงานทรัพย์สินส่วนพระมหากษัตริย์ ประกอบไปด้วยอาคาร 3 ชุด คือ อาคารตึกแถวริมถนนมหาราช เป็นตึกแถวที่มีผังเป็นรูปตัวยู (U) มีจำนวน 55 คูหา อาคารตลาด และตึกแถวริมน้ำรูปตัวไอ (I) โดยผู้เช่าได้ใช้อาคารเป็นที่พักอาศัยและประกอบการค้าเรื่อยมา จนกระทั่งในพ.ศ. 2555 – 2558 สำนักงานทรัพย์สินส่วนพระมหากษัตริย์ได้ดำเนินการปรับปรุงฟื้นฟูอาคารรูปตัวยู และได้ส่งมอบอาคารคืนให้แก่ผู้เช่าเดิมเพื่อใช้เป็นที่พักอาศัยและประกอบการค้าเหมือนเช่นในอดีตที่ผ่านมา ทำให้ระบบเศรษฐกิจ ภาพลักษณ์ และสิ่งแวดล้อมของพื้นที่ดีขึ้น

อาคารตึกแถวริมถนนมหาราช บริเวณท่าเตียน แต่ละคูหาแบ่งออกเป็น 2 ส่วน คือ ด้านหน้าเป็นอาคารสูง 2 ชั้น พื้นที่ชั้นล่างใช้ประกอบการค้า มีประตูบานเฟี้ยมไม้เปิดได้กว้างตลอด พื้นที่ชั้นบนเป็นที่พักอาศัย ส่วนด้านหลังอาคารเป็นอาคารชั้นเดียวใช้ประกอบการค้า พื้นที่ระหว่างอาคารทั้ง 2 หลังจัดแบ่งเป็นห้องน้ำและลานซักล้าง รูปแบบสถาปัตยกรรมของอาคารโคโลเนียลในแบบนีโอคลาสสิค ผนังก่ออิฐถือปูนหนาเป็นกำแพงรับน้ำหนัก มีการตกแต่งผนังเซาะร่องคล้ายการเรียงหิน (rustication) ทั้งชั้นล่างและชั้นบน เสาหน้ามุขชั้นบนตกแต่งเป็นเสาทรงเหลี่ยม ชั้นล่างเป็นเสากลมหัวเสาตกแต่งแบบดอริก มีการเน้นคูหาตรงกลางด้วยการยื่นระเบียงมุข มีการทำหน้าจั่วตกแต่งด้วยลวดลายปูนปั้น ซุ้มคูหานี้ชั้นล่างเปิดโล่งใช้เป็นทางเข้าตลาด ชั้นบนเป็นห้อง ช่องแสงของหน้าต่างชั้นบนเป็นรูปโค้งครึ่งวงกลมขนาดใหญ่ มีการทำกรอบหน้าต่างที่ซับซ้อน ช่องแสงเหนือหน้าต่างบานเล็กเป็นไม้แกะสลักอย่างประณีตสวยงาม
อาคารตึกแถวริมถนนมหาราช บริเวณท่าเตียน เป็นตัวอย่างของการอนุรักษ์ที่สำนักงานทรัพย์สินส่วนพระมหากษัตริย์ได้คำนึงถึงการมีส่วนร่วมของผู้เช่าอาคาร จึงเปิดโอกาสให้ผู้เช่าอาคารมีส่วนร่วมในการออกแบบพื้นที่การใช้สอยภายในอาคารของตนเอง เพื่อที่ผู้เช่าสามารถใช้ประโยชน์จากอาคารได้อย่างมีประสิทธิภาพ และตรงต่อรูปแบบการใช้งานมากที่สุด โดยรูปแบบสถาปัตยกรรมภายนอก ได้รับคำแนะนำถึงรูปแบบ เทคนิค และวิธีการอนุรักษ์จากผู้ทรงคุณวุฒิในด้านงานอนุรักษ์ และจากกรมศิลปากรเพื่อให้เป็นไปตามหลักวิชาการที่ถูกต้อง และเหมาะสมกับสภาพของอาคาร

Maharat Road Shop Houses, Tha Tian Pier

• Location: Maharat Road, Khwaeng Phra Borommaha Ratchawang, Khet Phra Nakhon, Bangkok
• Architect/Designer: Prince Sawasdiprawat Krommaphra Sommotamarabhandu
• Proprietor: Privy Purse Bureau
• Construction Date: 1911
• Architects/Conservation Designers: Chawalit Tangmitcharoen and Kornkamol Tantiwanit
• Conservation Awarded Date: 2016
• Category: Commercial buildings

Tha Tian Pier was an important trade center in the past. It was the place that collected goods transported by boats from all over the country as well as being a center of water transportation including the Red Boat Service of Tha Tian – Pak Nam Pho line; the Green Boat Service of Tha Tian – Nakhon Sawan line; and Tha Tian engine ferry boats service which was the only engine boat pier of Bangkok that carried passengers across the river from Tha Tian to Wat Arunratchawararam Ratchaworamahawihan. The Tha Tian Market, which is situated in the land of the Privy Purse Bureau consists of 3 groups of buildings, namely, the Maharat Road shop houses, comprising 3 shophouse buildings, each building is U-shaped planned, 55 shop units in total; the Market building; and the I-shaped waterfront shophouse. Tenants have used these buildings for living and business until during 2012 – 2015, the Privy Purse Bureau began to renovate the U-shaped buildings before renting them back to the original tenants to be used for living and business as in the past, resulting in the improvement of economy, image, and environment of the entire area.

Each shop unit of Maharat Road shophouses in Tha Tian Pier area consists of 2 parts, the front part is 2-storey, the ground floor is shop area with folding door front, the upper floor is residential area; to the rear of the building is a one-storey area for commercial use; the area between the front and the rear consists of an open washing area and restroom. The architectural style of the shophouse is Neoclassical colonial style, brick wall-bearing structure with rustication design on both the lower and upper floor walls, the front porch on upper floor features square columns, whereas the ground floor features round columns. The middle unit is embellished with an extended porch and decorative gable with stucco designs, this middle porch is open on ground floor which serves as entrance to the market, whereas the upper floor is an enclosed room; the upper floor fanlight is large, semicircular, with sophisticated design framing; the fanlights above small windows are beautifully decorated with carved wood.

The Maharat Road shophouses, Tha Tian Pier, is an example of conservation by owner, the Privy Purse Bureau, that considered the participation of tenants by allowing the tenants to design their interior space to suit their specific requirements. Architectural conservation, on the other hand, was carried out based on advice by conservation experts and the Fine Arts Department on the style, techniques, and conservation methods to achieve the goal of scientific conservation and suitability to building conditions.

บ้านสี่แยกหัวตะเข้

• ที่ตั้ง เลขที่ 162 ชุมชนตลาดเก่าหัวตะเข้ เขตลาดกระบัง กรุงเทพมหานคร
• สถาปนิก / ผู้ออกแบบ เซี๊ยะฮั่ง แซ่อึ้ง
• ผู้ครอบครอง ชวลิต สัทธรรมสกุล
• ปีที่สร้าง ระหว่างปี พ.ศ. 2482 – 2488
• สถาปนิก / ผู้ออกแบบอนุรักษ์ ชวลิต สัทธรรมสกุล
• ปีที่ได้รับรางวัล พ.ศ. 2559
• ประเภท อาคารพาณิชย์

บ้านสี่แยกหัวตะเข้เป็นส่วนหนึ่งของชุมชนตลาดเก่าหัวตะเข้ซึ่งเป็นย่านการค้าของชาวไทยเชื้อสายจีนที่มีประวัติศาสตร์ความเป็นมากว่า 100 ปี บ้านหลังนี้ตั้งอยู่บริเวณสี่แยกที่เป็นจุดตัดของคลองประเวศบุรีรมย์และคลองลำปลาทิว เดิมชั้นล่างเป็นร้านขายส่งและของชำ เช่น ผัก ผลไม้ กะปิ น้ำปลา มะขามเปียก และน้ำมัน ส่วนชั้นบนเป็นที่อยู่อาศัยของครอบครัว สมัยนั้นนายเซี๊ยะฮั่งผู้เป็นเจ้าของคนแรกเดินทางโดยเรือเพื่อไปซื้อของในย่านคลองผดุงกรุงเกษมและนำมาจำหน่ายที่ร้าน สำหรับลูกค้าส่วนใหญ่เป็นคนที่อยู่อาศัยริมคลอง ชาวสวน และชาวบ้านในชุมชนบริเวณนี้ การค้าขายของนายเซี๊ยะฮั่งมีความเจริญรุ่งเรืองเป็นลำดับจนกระทั่งมีการพัฒนาถนนอ่อนนุชให้มีสภาพดีขึ้น มีการสร้างตลาดและตึกแถวค้าขายริมถนน มีสินค้าและบริการที่มีความหลากหลายมากขึ้นทั้งชนิดและปริมาณ ทำให้กิจการของนายเซี๊ยะฮั่งค่อยๆ ซบเซาลง จนเมื่อพ.ศ. 2528 กิจการของนายเซี๊ยะฮั่งได้ปิดตัวลง และต่อมาได้มีการปรับปรุงเรือนแถวไม้หลังนี้ให้เป็นบ้านเช่า จนกระทั่งในปี พ.ศ. 2556 นายชวลิต สัทธรรมสกุล ได้ทำสัญญาเช่าอาคารจากนายสันติ รงค์สวัสดิ์ หลานชายนายเซี๊ยะฮั่ง และเริ่มปรับปรุงฟื้นฟูอาคาร โดยนายชวลิต สัทธรรมสกุล เล่าว่า “แรงบันดาลใจที่ทำให้ตัดสินใจมาเช่าเรือนแถวไม้หลังนี้ เนื่องจากเป็นคนในพื้นที่ใกล้เคียงกับชุมชนตลาดเก่าหัวตะเข้ สมัยเป็นเด็กเรียนที่โรงเรียนศึกษาพัฒนา และวิทยาลัยช่างศิลป์ ทำให้คุ้นเคยกับชุมชนนี้เป็นอย่างดี รวมทั้งได้เข้ามามีส่วนร่วมกิจกรรมต่าง ๆ ของชุมชนหลายครั้ง ทำให้มองเห็นถึงความเป็นไปได้ในการปรับปรุงฟื้นฟูอาคารหลังนี้ เพื่อใช้เป็นร้านขายเครื่องดื่มและที่พักสำหรับนักท่องเที่ยว” การปรับปรุงฟื้นฟูบ้านสี่แยกหัวตะเข้แล้วเสร็จในเดือนตุลาคม พ.ศ. 2557 และเปิดให้บริการตั้งแต่นั้นเรื่อยมา

บ้านสี่แยกหัวตะเข้เป็นเรือนแถวไม้สองชั้น โครงสร้างไม้ หลังคาจั่วมุงด้วยสังกะสี พื้นที่ชั้นล่างแบ่งเป็นร้านอาหาร ห้องครัว ห้องนอน ห้องเก็บของ โถงบันได และห้องน้ำ ด้านหน้าและด้านข้างที่ติดคลองมีระเบียงไม้โดยรอบ พื้นที่ชั้นบนแบ่งเป็นห้องพัก 3 ห้อง ด้านหน้าอาคารชั้นบนมีระเบียงไม้ ราวกันตกและลูกกรงเป็นไม้ มีหลังคาปีกนกมุงด้วยสังกะสีโดยรอบอาคารชั้นล่าง ผนังภายนอกอาคารทั้งหมดเป็นผนังไม้ตีซ้อนเกล็ดตามนอน เหนือผนังมีช่องลมยาวตลอดแนว ผนังภายในเป็นผนังไม้ บานประตูชั้นล่างเป็นบานเฟี้ยม เหนือประตูมีช่องลมยาวตลอดแนว ส่วนหน้าต่างเป็นบานไม้เปิดคู่

บ้านสี่แยกหัวตะเข้แสดงให้เห็นถึงการทำงานร่วมกันระหว่างเจ้าของอาคาร ผู้เช่าอาคาร นักวิชาการ และนักศึกษาในการสำรวจ การบันทึกข้อมูล การระบุคุณค่าความสำคัญในด้านต่าง ๆ แนวทางการวางแผนอนุรักษ์และพัฒนา จนนำไปสู่การปฏิบัติตามแผนที่วางไว้ ทำให้บ้านสี่แยกหัวตะเข้กลับมามีชีวิตชีวาอีกครั้ง และกลายเป็นต้นแบบให้กับเจ้าของอาคารหลายหลังในชุมชนตลาดเก่าหัวตะเข้ได้เริ่มปรับปรุงฟื้นฟูอาคารของตนเอง

Ban Siyaek Hua Takhe

• Location: No.162 Hua Takhe Old Market, Khet Lat Krabang, Bangkok
• Architect/Designer: Siahang Ung
• Proprietor: Chawalit Satthamsakun
• Construction Date: Sometime during 1939 – 1945
• Architect/Conservation Designer: Chawalit Satthamsakun
• Conservation Awarded Date: 2016
• Category: Commercial buildings

Ban Siyaek Hua Takhe is part of Hua Takhe Old Market, a Thai-Chinese commercial area dated over 100 years ago. This house is situated at the junction of Khlong Prawet Burirom canal and Khlong Lam Plathiew canal. Originally, its ground floor was a shophouse selling wholesale goods and groceries such as vegetables, shrimp paste, fish sauce, tamarind paste, and oil; and upper floor was family residence. In those days, Mr. Siahang, the first owner, commuted by boat to buy goods from Phadung Krung Kasem canal area to be sold in his shop. Most customers were the locals who lived on the canal, orchard keepers, and people in the vicinity. The business prospered until the development of Obusinessand the construction of markets and shophouses along the road, resulting in the decline of Mr. Siahang’s business until the shop was closed down in 1985. Afterwards, this shophouse was adapted to serve as a rental house until the year 2013, Mr. Chawalit Satthamsakun rented the house from Mr. Santi Rongsawat, Mr. Siahang’s nephew, and had the house renovated. Mr. Chawalit Satthamsakun related that, “The inspiration that led me to rent the house was that I was the native of Hua Takhe Old Market’s vicinity. When I was little, I went to Suksapattana School, and later the College of Fine Arts so I have been familiar with this community. Besides, I have joined the community’s activities many times, so I see the possibility for renovation of this building to be used for selling beverages and making a hostel for tourists”. The renovation was completed in October 2014 and began to serve the purpose from that time onwards.

Ban Siyaek Hua Takhe is a 2-storey wooden shophouse, wooden structure, gable roof with corrugated zinc sheets. The ground floor consists of restaurant, kitchen, bedroom, storage room, staircase hall, and restrooms, with wooden terraces to the front and the side adjacent to the canal; the upper floor has 3 bedrooms, wooden balcony with wooden balustrades; around the ground floor is sheltered with shed roof with corrugated zinc sheets; exterior walls are made of wood with ventilation panels on top of the walls; interior walls are wooden, the shop front has folding door with ventilation panels on top; windows are double-swing type with wooden panels.

Ban Siyaek Hua Takhe is a good example of cooperation between the owner, tenant, academics and students in surveying, information recording, values identification, and conservation and development planning to reach the determined goals. Consequently, Ban Siyaek Hua Takhe is revitalized, and has become a successful example that inspired several building owners in Hua Takhe Old Market to renovate their old buildings.

อาคารพาณิชย์สี่แยกประตูน้ำเข้ม

• ที่ตั้ง เลขที่ 494 – 496 ถนนสุมนเทวราช ตำบลในเวียง อำเภอเมือง จังหวัดน่าน
• ผู้ครอบครอง ศาสตราจารย์ ดร. สุรางค์ โค้วตระกูล และพี่น้อง
• ดวงตา ลิมปะพันธุ์ (ผู้เช่า)
• ปีที่สร้าง พ.ศ. 2471
• ปีที่ได้รับรางวัล พ.ศ. 2559
• ประเภท อาคารพาณิชย์

อาคารพาณิชย์สี่แยกประตูน้ำเข้ม ตั้งอยู่ในย่านพาณิชยกรรมของเทศบาลเมืองน่าน บริเวณสี่แยก ซึ่งเป็นพื้นที่ใจกลางเมือง สร้างโดยเจ้าราชวงศ์สุทธิสาร (ทายาทเจ้าผู้ครองนครน่าน) เพื่อให้เช่าทำกิจการร้านค้า ต่อมาได้ตกเป็นของนายจือกวาง และนางบุญปัญญ์ โค้วตระกูล ที่ได้เปิดกิจการชื่อว่าห้างยู่เซ่งเชียง หลังจากนั้นในพ.ศ. 2552 เจ้าของคนปัจจุบันได้ปรับปรุงอาคารให้มีสภาพดีขึ้น และมีเอกชนมาขอเช่าเป็นบริษัทรับจองตั๋วโดยสารเครื่องบินและบริการการท่องเที่ยว ปัจจุบันเปลี่ยนเป็นร้านอาหารเช้าแบบพื้นเมืองโดยเจ้าของร้านคือคุณดวงตา ลิมปะพันธุ์ เป็นผู้เช่า ในการใช้งานอาคารคุณดวงตายังเป็นผู้สนับสนุนให้มีการจัดกิจกรรมทางสังคมและกิจกรรมศิลปวัฒนธรรมต่างๆ บนพื้นที่ชั้นสองของร้าน ร่วมกับกลุ่มคนทำงานสร้างสรรค์และศิลปินในพื้นที่ โดยมีแนวคิดในการฟื้นชีวิตชีวาให้กับอาคารเก่า ดึงดูดคนในชุมชนและนักท่องเที่ยวให้เข้ามาสัมผัส เข้ามาใช้งาน และจัดกิจกรรมในบริเวณบ้าน พร้อมทั้งยินดีให้คนในท้องถิ่นเข้ามาใช้พื้นที่ในการรวมกลุ่มสนใจต่าง ๆ เข้ามาทำกิจกรรมร่วมกัน

อาคารพาณิชย์สี่แยกประตูน้ำเข้ม เป็นอาคารไม้สองชั้น ด้านหน้าร้านเป็นทางเดินอยู่ใต้พื้นชั้นบนซึ่งช่วยกันแดดและฝนได้เป็นอย่างดี ประตูชั้นล่างเป็นบานเฟี้ยม เหนือประตูบานเฟี้ยมมีช่องระบายอากาศยาวตลอดแนว หลังคาปั้นหยามุงด้วยกระเบื้องว่าวซีเมนต์ ถือเป็นอาคารในย่านตลาดเก่าหนึ่งในไม่กี่หลังที่ยังหลงเหลือจากเหตุการณ์ไฟไหม้ตลาดราชพัสดุครั้งใหญ่เมื่อหลายสิบปีก่อน มีการปรับปรุงใช้งานมาเป็นระยะเรื่อยมาจนถึงในปัจจุบัน จัดอยู่ในกลุ่มอาคารเก่าเมืองน่านที่ควรค่าแก่การอนุรักษ์โดยมีการประกาศอย่างเป็นทางการไปเมื่อวันที่ 2 เมษายน พ.ศ. 2559 ในงานวันอนุรักษ์มรดกไทยที่จัดขึ้น ณ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ น่าน

อาคารพาณิชย์สี่แยกประตูน้ำเข้ม เป็นตัวอย่างของการรักษาอาคารไม้ดั้งเดิมไว้ได้อย่างน่าชื่นชมโดยยังรักษาสภาพรูปแบบดั้งเดิม มีการเสริมความแข็งแรงเพื่อรองรับการใช้ประโยชน์ในเชิงธุรกิจที่สอดคล้องกับตัวอาคารท่ามกลางกระแสของการพัฒนาเมืองและสภาพเศรษฐกิจของเมืองน่านปัจจุบัน ทำให้เจ้าของอาคารเก่าหลายๆ หลังในพื้นที่เห็นถึงคุณค่าของการอนุรักษ์อาคารแทนการรื้อถอน

Shophouse at Pratunam Khem Crossroads

• Location: No. 494 – 496 Sumon Thewarat Road, Tambon Nai Wiang, Amphoe Mueang, Nan
• Proprietor: Prof. Dr. Surang Kowtrakul and siblings
• Duangta Limpaphan (tenant)
• Construction Date: 1928
• Conservation Awarded Date: 2016
• Category: Commercial buildings

Shophouse at Pratunam Khem Crossroads is situated in commercial district of Nan Municipality at the crossroads in the town center. The building was built by Chao Ratchawong Sutthisan (heir to the Lord of Nan) as rental shophouse, later, it became the property of Mr. Chuekwang and Mrs. Bunpan Kowtrakul and was opened as a business house called “Yu Seng Chiang”. The house was renovated in 2009, then it was rented and changed to a company for air ticket reservation and travel services. At present, it is a local style breakfast restaurant run by Ms. Duangta Limpaphan, the tenant, who also supports social, art and cultural activities which are held on the 2^nd floor of the shop by cooperating with local creative workers and artists based on the concept of old building revitalization to attract local people and tourists to visit, use, and take part in the activities. The place also welcomes local people to use it for group activities of specific interests.

The Shophouse at Pratunam Khem Crossroads is a 2-storey wooden building, the front is a colonnade sheltered under the upper floor, accessible by a folding door shop front with ventilation panel on top, hip roof with rhombus cement tiles. It is one of the few buildings in the Old Market that survived the Royal Property Market fire several decades ago. The shophouse has been renovated and maintained until today. It was officially declared as a Heritage Building on 2nd April 2016 in Thai Heritage Conservation Day Ceremony held at Nan National Museum.

The Shophouse at Pratunam Khem Crossroads is an exemplary wooden house conservation which has kept the original features while consolidating the structure to serve business uses in the current of urban and economic development of Nan. It is an inspiration to other owners of old buildings in the locality to see the value of conservation instead of demolition.