พ.ศ. 2559

ชุมชนตลาดเก่าท่าม่วง

• ที่ตั้ง ตำบลท่าม่วง อำเภอท่าม่วง จังหวัดกาญจนบุรี
• ปีที่ได้รับรางวัล พ.ศ. 2559
• ประเภท ชุมชน

ชุมชนตลาดเก่าท่าม่วงตั้งอยู่ริมแม่น้ำแม่กลอง เป็นย่านการค้าของชุมชนชาวจีนที่มีประวัติศาสตร์ความเป็นมายาวนานกว่า 100 ปี มีสิ่งก่อสร้างทางสถาปัตยกรรมที่สวยงามโดดเด่น อีกทั้งยังมีวิถีชีวิต มีประเพณีที่สืบทอดต่อเนื่องกันมานาน ซึ่งมีส่วนส่งเสริมเอกลักษณ์และนำมาซึ่งความภาคภูมิใจของเมือง การค้าขายในย่านการค้านี้เจริญเติบโตมาอย่างต่อเนื่อง จนกระทั่งมีการพัฒนาถนนแสงชูโต ทำให้การเดินทางโดยรถยนต์สะดวกและรวดเร็วมากกว่าทางเรือ โดยได้เกิดเป็นศูนย์กลางทางเศรษฐกิจแห่งใหม่ที่อยู่ใกล้กับทางหลวงแทน ต่อมายังมีการสร้างเขื่อนกั้นลำน้ำแม่กลองทำให้การเดินทางโดยทางน้ำไม่สามารถทำได้อีกต่อไปการค้าขายในย่านนี้จึงซบเซาลง อย่างไรก็ตามตลอดระยะเวลาที่ผ่านมา อาคารและสิ่งปลูกสร้างหลายแห่งในย่านนี้ก็ได้รับการดูแลรักษาเป็นอย่างดีจากเจ้าของ เช่น ร้านอุดมพันธ์ บ้านปอฮวด บ้านเจริญศุข และบ้านจินดาพาณิช เป็นต้น ใช้เป็นสถานที่ถ่ายทำภาพยนตร์และละครหลายเรื่อง อีกทั้งชาวชุมชนยังคงรักษาประเพณีประจำปีที่สำคัญ คือ การทำบุญกลางตลาดบริเวณซอยกลางของตลาด ทำให้ชุมชนแห่งนี้ยังคงรักษาหลักฐานทางประวัติศาสตร์ที่สำคัญของอำเภอท่าม่วงและจังหวัดกาญจนบุรีไว้ได้ ต่อมาในพ.ศ. 2554 ศูนย์ข้อมูลท้องถิ่นท่าม่วง กลุ่มชิงช้าท่าม่วง และกลุ่มผู้สนใจประวัติศาสตร์ท้องถิ่นได้ร่วมกันจัดงาน “ท่าม่วง บ้านฉันดีและงาม” เป็นครั้งแรก โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อเป็นการสร้างความตระหนักถึงคุณค่าของพื้นที่ และส่งเสริมการมีส่วนร่วมของชุมชนและภาคีต่าง ๆ ในการทำงานร่วมกัน นำมาซึ่งการสำรวจจัดทำฐานข้อมูลและจัดทำแผนอนุรักษ์ชุมชนตลาดเก่าท่าม่วงแบบมีส่วนร่วมที่เปิดโอกาสให้ผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้องเข้ามามีส่วนร่วมในทุกขั้นตอนของการดำเนินงานโดยความช่วยเหลือของคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง

ชุมชนตลาดเก่าท่าม่วงมีอาคารและสิ่งก่อสร้างที่มีคุณค่าควรแก่การอนุรักษ์จำนวน 94 รายการ แบ่งออกได้เป็น 4 กลุ่ม ได้แก่

ห้องแถวไม้ชั้นเดียว โครงสร้างอาคารเป็นเสาคานไม้ หลังคาทรงปั้นหยาหรือทรงจั่วมุงด้วยสังกะสี ผนังบ้านเป็นไม้ ส่วนยอดผนังเป็นช่องระบายอากาศยาวตลอด ประตูบ้านเป็นบานเฟี้ยมไม้

เรือนแถวไม้สองชั้น โครงสร้างอาคารเป็นเสาคานไม้ หลังคาทรงปั้นหยาหรือทรงจั่วมุงด้วยกระเบื้องซีเมนต์รูปว่าวหรือสังกะสี ประตูทางเข้าเป็นประตูบานเฟี้ยมไม้ เหนือประตูมีช่องลมระบายอากาศยาวตลอดแนว และมีหลังคาปีกนกคลุมทางเข้า ผนังชั้นบนเป็นผนังไม้ตีตามนอนซ้อนเกล็ด ยอดผนังมีช่องลมระบายอากาศยาวตลอดแนว ด้านหน้าชั้นบนของอาคารบางหลังมีระเบียงไม้

ตึกแถวสองชั้น โครงสร้างอาคารคอนกรีตเสริมเหล็ก ด้านหน้าชั้นบนมีระเบียง มีการตกแต่งอาคารด้วยศิลปะแบบจีน หรือแบบตะวันตกผสมจีน อาคารบางหลังมีรูปแบบทางสถาปัตยกรรมแบบโมเดิร์น

บ้านเดี่ยว เป็นอาคารที่ตั้งอยู่ในพื้นที่ขนาดใหญ่ มีทั้งแบบชั้นเดียวและสองชั้น รูปแบบทางสถาปัตยกรรมมีทั้งที่เป็นเรือนไม้แบบโคโลเนียลและในแบบโมเดิร์น

Tha Muang Old Market Community

• Location:       Tambon Tha Muang, Amphoe Tha Muang, Kanchanaburi
• Conservation Awarded Date: 2016
• Category:       Communities

Tha Muang Old Market Community is situated on the bank of Mae Klong River. It is a Chinese community commercial district that has developed more than 100 years ago. The community is outstanding with beautiful architecture, local way of life, and long-standing traditions that have become the identity and pride of the place. This market continued to thrive until the development of Saeng Chuto road that facilitated land communication to be more convenient than waterway communication as before, thus a new economic center emerged near the road, and moreover, a dam was built across Mae Klong River which obstructed waterway, making the water communication cease. Consequently, Tha Muang Old Market has declined since that time. Nevertheless, several buildings and structures in the market have been continuously maintained by the owners, for instance, Udomphan Shop, Ban Po Huat, Ban Charoen Suk, and Ban Chinda Phanit, etc. which have been used as filming locations. Apart from buildings, the community has preserved an important tradition which is held annually, that is, the Merit Making at the Market Center, held at Soi Klang (Middle Alley). These are parts of the historic evidence of Amphoe Tha Muang and Kanchanaburi Province that the community has conserved. Later, in 2011 the Tha Muang Local Information Center, Ching Cha Tha Muang Group, and people who were interested in local history collaborated in organizing the “Tha Muang Ban Chan Di Lae Ngam” (Tha Muang, our House, Good and Beautiful), for the first time, which aimed to build awareness on values of the community and promote participation between community people and partners to cooperate in the conservation. Accordingly, activities such as surveys, preparation of basic information, and making of conservation plan for Tha Muang Old Market were carried out and opened for all to be involved and to participate in all stages of the process by assistance from the King Mongkut’s Institute of Technology Ladkrabang.

Tha Muang Old Market Community has 94 heritage buildings, which can be categorized into 4 groups as follows:

• Single-storey wooden shophouses: the post-and-lintel wooden-structure shophouses with hip or gable roofs, roofed with rhombus cement tiles or corrugated zinc sheets, wooden walls, on top of the walls are ventilation panels.
• 2-storey shophouses: the post-and-lintel wooden-structure shophouses with hip or gable roofs, roofed with rhombus cement tiles or corrugated zinc sheets, wooden walls, on top of the walls are ventilation panels. Typically, the entrance is wooden folding door over which is a long ventilation panel sheltered by an awning roof; the second-floor walls are horizontal overlapping wooden planks, over which is a ventilation panel, some houses have balcony at the front.
• 2-storey reinforced concrete shophouses: featuring reinforced concrete structure shophouse with balcony on second floor. Generally, the buildings are decorated with Chinese designs or a mixture of Western and Chinese designs. Some buildings are Modern architecture.
• Detached houses: the houses which are situated on large pieces of land, featuring both single-storey and 2-storey. The architecture is wooden house, both colonial style and Modern style.

นายบวรเวท รุ่งรุจี

• ปีที่ได้รับรางวัล  พ.ศ. 2559
• ประเภท          บุคคล

Mr. Borvornvate Rungrujee

• Conservation Awarded Date: 2016
• Category:       Architectural Conservation Award, Individual Category

ประวัติการศึกษา

1. ปริญญาตรี ศิลปะศาสตร์บัณฑิต (โบราณคดี) เกียรตินิยมอันดับ 2 มหาวิทยาลัยศิลปากร
2. ปริญญาโท การจัดการภาครัฐและภาคเอกชน สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์

ประวัติการทำงาน
พ.ศ. 2558 – ปัจจุบัน สมาชิกสภาขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศ
พ.ศ. 2557 – 2558 อธิบดีกรมศิลปากร
พ.ศ. 2553 – 2555 ผู้ตรวจราชการกระทรวงวัฒนธรรม
พ.ศ. 2552 – 2553 รองอธิบดีกรมศิลปากร
พ.ศ. 2557 – 2552 ผู้อำนวยการสำนักวรรณกรรมและประวัติศาสตร์
พ.ศ. 2546 – 2547 ผู้อำนวยการกลุ่มวิชาการทะเบียนโบราณสถาน และข้อมูลโบราณคดีสำนักโบราณคดี
พ.ศ. 2540 – 2545 ผู้อำนวยการส่วนอำนวยการ สำนักโบราณคดีและพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ
พ.ศ. 2538 – 2540 ผู้อำนวยการสำนักโบราณคดีและพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติที่ 3 พระนครศรีอยุธยา
พ.ศ. 2530 – 2537 หัวหน้าหน่วยศิลปากรที่ 6พิมายหัวหน้าอุทยานประวัติศาสตร์พิมาย
และหัวหน้าพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติพิมาย
พ.ศ. 2520 – 2530 นักโบราณคดี กองโบราณคดี

คณะกรรมการและที่ปรึกษาที่สำคัญ

1. ประธานคณะอนุกรรมการคณะกรรมการอนุรักษ์และพัฒนากรุงรัตนโกสินทร์และเมืองเก่า
2. ที่ปรึกษาสำนักงานทรัพย์สินส่วนพระมหากษัตริย์ ด้านการอนุรักษ์
3. นายกสมาคม ICOMOS ไทย

นายบวรเวท รุ่งรุจี เป็นผู้เชี่ยวชาญด้านด้านโบราณคดีและพิพิธภัณฑ์ที่มีความตั้งใจที่จะพัฒนาพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติให้เป็นสถานที่เรียนรู้อย่างแท้จริง สนับสนุนการอนุรักษ์โบราณสถานของชาติให้มีมาตรฐานและทิศทางเดียวกัน รวมทั้งการเปิดโอกาสให้ผู้ที่ทำงานด้วยได้มีประสบการณ์และเรียนรู้ร่วมกันในการอนุรักษ์สถาปัตยกรรมซึ่งเป็นแนวทางหนึ่งที่จะสร้างความภาคภูมิใจให้เกิดการหวงแหนและรักษามรดกของชาติให้แก่คนในรุ่นต่อไป

เครือข่ายฮอมผญาฮักษาสถานีรถไฟแม่พวก อำเภอเด่นชัย จังหวัดแพร่

• อำเภอเด่นชัย จังหวัดแพร่
• ปีที่ได้รับรางวัล พ.ศ. 2559
• ประเภท องค์กร

เครือข่ายฮอมผญาฮักษาสถานีรถไฟแม่พวก เกิดจากความตั้งใจที่จะรักษาอาคารที่หยุดรถไฟแม่พวกในฐานะมรดกทางประวัติศาสตร์และสถาปัตยกรรมท้องถิ่นของชาวบ้านแม่พวกโดยการนำของผู้ใหญ่น้อย เทียนมณี คณะอาจารย์และนักศึกษาคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์จากหลายมหาวิทยาลัยโดยการนำของสถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง กลุ่มรถไฟไทยดอทคอม สำนักงานวัฒนธรรมและสภาวัฒนธรรมจังหวัดแพร่ ข่ายลูกหลานเมืองแพร่ ชมรมอนุรักษ์สถาปัตยกรรมท้องถิ่นเมืองแพร่ และพนักงานการรถไฟแห่งประเทศไทยบางส่วน โดยกิจกรรมของเครือข่ายที่ผ่านมาประกอบด้วย

1. เดือนตุลาคม พุทธศักราช 2554 – เดือนมีนาคม พุทธศักราช 2555 นายปริญญา ชูแก้ว ได้ทำการศึกษาประวัติศาสตร์ สถาปัตยกรรม และจัดทำแผนอนุรักษ์อาคารที่หยุดรถไฟแม่พวก โดยได้รับความช่วยเหลือจากผู้ใหญ่น้อย เทียนมณี และชาวบ้านแม่พวก

2. ผู้ใหญ่น้อย เทียนมณี และชาวบ้านแม่พวกเริ่มเข้าไปทำความสะอาดอาคารและพื้นที่โดยรอบ

3. ระหว่างวันที่ 1 – 8 มิถุนายน พุทธศักราช 2557 นายปริญญา ชูแก้ว อาจารย์และนักศึกษาสาขาสถาปัตยกรรมจากหลายมหาวิทยาลัยได้ร่วมกันสำรวจสถาปัตยกรรมแบบพื้นถิ่น (Vernacular Documentation) ของอาคารที่หยุดรถไฟแม่พวกโดยได้รับการสนับสนุนงบประมาณจากคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง และสำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดแพร่ รวมทั้งการอำนวยความสะดวกในการทำงานจากผู้ใหญ่บ้านและชาวบ้านแม่พวก นอกจากนี้ยังมีการประชุมร่วมกันของผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้องถึงความเป็นได้ในสร้างเครือข่ายเพื่อการปรับปรุงฟื้นฟูอาคารสถานีรถไฟแม่พวก

4. วันที่ 14 ตุลาคม พุทธศักราช 2557 เครือข่ายร่วมกันจัดกฐินสามัคคีเพื่อหาทุนในการปรับปรุงฟื้นฟูอาคารเป็นครั้งแรก

5. วันที่ 20 ธันวาคม พุทธศักราช 2557 ชาวบ้านและเครือข่ายจัดพิธีทำบุญเลี้ยงพระอาคารที่หยุดรถไฟแม่พวก ภายหลังการปรับปรุงอาคารและพื้นที่โดยรอบเป็นพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นและศูนย์เรียนรู้ชุมชน

6. วันที่ 19 มกราคม พุทธศักราช 2558 ชาวบ้านและเครือข่ายร่วมกันหาทุนสำหรับปรับปรุงฟื้นฟูอาคารที่หยุดรถไฟแม่พวกด้วยการ “บวชต้นสัก” จำนวน 1,000 ต้น ซึ่งเป็นป่าสักที่บรรพบุรุษของชาวบ้านแม่พวกได้ร่วมกันปลูกเมื่อ 100 กว่าปีที่แล้ว

7. วันที่ 2 เมษายน พุทธศักราช 2558 ชาวบ้านและเครือข่ายร่วมกันหาทุนสำหรับปรับปรุงฟื้นฟูอาคารที่หยุดรถไฟแม่พวกด้วยการ “บวชต้นสัก” ครั้งที่ 2

8. ผู้ว่าราชการจังหวัดแพร่ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และหน่วยงานรัฐหลายหน่วยงานเดินทางมาเยี่ยมชมกิจกรรมของชาวบ้านแม่พวกในการอนุรักษ์อาคารที่หยุดรถไฟแม่พวกและสวนป่าสักหลายครั้ง นอกจากนี้ผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้องยังได้ประชุมร่วมกันถึงการสนับสนุนการทำงานของเครือข่ายทั้งด้านงบประมาณและบุคลากร

9. วันที่ 6 กุมภาพันธ์ พุทธศักราช 2559 รายการ “วาระประเทศไทย” ของสถานีโทรทัศน์ไทยพีบีเอส  

(Thai PBS) ได้ไปทำรายงานพิเศษเกี่ยวกับการอนุรักษ์อาคารที่หยุดรถไฟแม่พวกโดยภาคประชาชน และออกอากาศในช่วงข่าวค่ำของวันที่ 16 มีนาคม พุทธศักราช 2559

ตลอดระยะเวลา 4 ปีที่ผ่านมา ความพยายามและตั้งใจของชาวบ้านแม่พวก นักวิชาการ และเครือข่ายภาคประชาชนในการปรับปรุงฟื้นฟูอาคารที่หยุดรถไฟแม่พวกได้ประสบผลสำเร็จในระดับที่น่าพอใจ แต่เครือข่ายจะยังไม่หยุดการทำงานจนกว่าอาคารที่หยุดรถไฟแม่พวกจะเป็นที่รู้จักและรับรู้ในสังคมไทยในวงกว้างถึงคุณค่าความสำคัญในด้านประวัติศาสตร์และสถาปัตยกรรม รวมทั้งวิธีการทำงานของชาวบ้านแม่พวกและเครือข่ายในการอนุรักษ์ประวัติศาสตร์ท้องถิ่นโดยภาคประชาชน