พ.ศ. 2559

ศาลาพระเกี้ยว

• ที่ตั้ง จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ถนนพญาไท เขตปทุมวัน กรุงเทพมหานคร
• สถาปนิก / ผู้ออกแบบ ศาสตราจารย์หม่อมเจ้าโวฒยากร วรวรรณ
• ผู้ครอบครอง จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
• ปีที่สร้าง พ.ศ. 2509
• สถาปนิก / ผู้ออกแบบอนุรักษ์ อ.เผ่า สุวรรณศักดิ์ศรี และคณะ
• ปีที่ได้รับรางวัล พ.ศ. 2559
• ประเภท อาคารสถาบันและอาคารสาธารณะ

เมื่อปี พ.ศ. 2507 ผู้บริหารจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยเห็นว่าจำนวนนิสิตและกิจกรรมของนิสิตมีมากขึ้น ทำให้ตึกจักรพงษ์ซึ่งเป็นที่ทำการของสโมสรนิสิตไม่สามารถรองรับการใช้งานได้เพียงพอ จอมพลประภาส จารุเสถียร ซึ่งดำรงตำแหน่งอธิการบดีในขณะนั้น จึงให้สร้างอาคารหลังหนึ่งโดยใช้ชื่อว่า ศาลาพระเกี้ยว ขึ้นบริเวณด้านหลังตึกจักรพงษ์เพื่อใช้เป็นที่ทำกิจกรรมของนิสิต เช่น งานจุฬาวิชาการ หลังจากการก่อสร้างแล้วเสร็จมีพิธีเปิดใช้อาคารอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 26 มีนาคม พ.ศ. 2510 ต่อมาในพ.ศ. 2522 มีการปรับปรุงซ่อมแซมอาคารครั้งใหญ่เพื่อแก้ไขการทรุดตัวโดยการเสริมฐานรากให้มั่นคงแข็งแรง และใน พ.ศ. 2557 มีการปรับปรุงฟื้นฟูอาคารครั้งใหญ่อีกครั้งทั้งโครงสร้าง งานระบบอาคาร และภูมิทัศน์โดยรอบ เพื่อให้อาคารมีความมั่นคงถาวรและคงความเป็นอาคารอเนกประสงค์ที่สำคัญสำหรับนิสิตและบุคลากรของมหาวิทยาลัย ปัจจุบันพื้นที่บริเวณห้องโถงและชั้นลอยใช้สำหรับจัดนิทรรศการ จัดประชุม จัดการแสดง
จัดเลี้ยง และเป็นที่ชุมนุมสังสรรค์ของอาจารย์ นิสิต และบุคลากร โดยบริเวณส่วนหนึ่งของห้องโถงจะใช้เป็นที่อ่านหนังสือสำหรับนิสิตเมื่อไม่มีการจัดกิจกรรมอื่น ส่วนพื้นที่ชั้นล่างเป็นศูนย์หนังสือ สหกรณ์นิสิต สโมสรอาจารย์ สภาคณาจารย์ และชมรมจุฬาพฤทธ้ำ จารย์

ศาลาพระเกี้ยวมีรูปแบบทางสถาปัตยกรรมแบบโมเดิร์น โครงสร้างหลักเป็นเสาคอนกรีตเสริมเหล็กรูปหกเหลี่ยม 12 ต้น รองรับโครงสร้างหลังคาจั่วขนาดใหญ่บริเวณโถงกลาง สองข้างหลังคาจั่วใหญ่มีจั่วเล็กด้านละ 5 จั่ว ผนังเอียงสอบทุกด้านทำให้อาคารดูเบาลอย ผนังตอนล่างทำเป็นกระจกบานเลื่อนกว้าง ผนังตอนบนมีหน้าต่างโปร่งสำหรับระบายอากาศ รูปทรงอาคารและที่ว่างภายในจึงเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน แนวคิดหลักในการออกแบบอาคารนี้ คือ “ศาลา” โดยผสมผสานโครงสร้างสมัยใหม่กับการออกแบบอาคารในเขตร้อนชื้นและวัฒนธรรมการใช้พื้นที่อย่างไทย ดังที่รองศาสตราจารย์เลิศ อุรัสยะนันทน์ ได้บันทึกไว้ว่า “แนวคิดของการใช้ศาลาที่นำมาออกแบบศาลาพระเกี้ยวจึงเป็นหลักใหญ่ เพื่อที่จะสนองความต้องการในการใช้งานของนิสิตที่จะผันแปรไปตามโอกาส อีกทั้งบุคคลภายนอกที่เกี่ยวข้องต้องการใช้สถานที่ในกรณียกิจต่าง ๆ ก็สามารถที่จะสนองได้ ดังที่ปรากฏขึ้นกับศาลาพระเกี้ยว อันออกมาในรูปของการใช้ความสัมพันธ์ของที่ว่างกับตัวอาคาร ความโล่งของศาลาพระเกี้ยว ผสมกับการแบ่งห้องออกเฉพาะแห่งเท่าที่จำเป็น ทำให้อ่านออกถึงแนวความคิดของการออกแบบอาคารในลักษณะเปิดเผยและตรงไปตรงมา ซึ่งจะก่อให้เกิดความเป็นน้ำหนึ่งใจเดียวกันที่จะเกิดแก่มวลนิสิต ทำให้ประกอบกิจกรรมต่าง ๆ ได้สำเร็จดังที่ได้ปรากฏมาแล้ว”

ศาลาพระเกี้ยวได้รับการดูแลรักษาให้อยู่ในสภาพดีตลอดระยะเวลาที่ผ่านมา ทำให้สามารถรักษาคุณค่าทางประวัติศาสตร์และทางสถาปัตยกรรมเอาไว้ได้อย่างน่าชื่นชม นอกจากนี้ยังสามารถรองรับกิจกรรมต่างๆ ได้อย่างมีประสิทธิภาพ

Sala Prakeaw

• Location: Chulalongkorn University, Phayathai Road, Khet Pathumwan, Bangkok
• Architect/Designer: Prof. M.C. Wothayakorn Vorawan
• Proprietor: Chulalongkorn University
• Construction Date: 1966
• Architects/Conservation Designers: Achan Phao Suwansaksi, and colleagues
• Conservation Awarded Date: 2016
• Category: Institutions and public buildings

In 1964, the administrators of Chulalongkorn University noticed that the number of students and activities had remarkably increased to nearly exceeding the capacity of Chakrabongse Building, then the Office of Students Club. At that time Field Marshal Praphas Charusathien, the then President, had a new common building called “Sala Prakeaw” built to the rear of Chakrabongse Building to be used for students’ activities e.g. Chulalongkorn Academic Expos, which was completed and had the Opening Ceremony held on 26th March 1967. The first major structural repair was carried out in 1979 to solve the problem of building settlement by consolidating the foundation. Then, in 2014, the building underwent a major renovation of structure, building systems, and landscape, to ensure stability and functionality of this most important multi-purpose building for students and university staff. At present, the main hall and mezzanine are used for holding exhibitions, meetings, performances, banquets, and for social gatherings of teachers, students, and staff. A part of the hall is used as reading area for students when there are no other activities. The lower floor consists of bookstore, CoOp shop, Teachers’ Club, CU Faculty Senate, and Senior Faculty Club.

Sala Prakeaw is Modern architecture, the main structure consists of 12 hexagonal reinforced concrete columns supporting a large gable roof over the main hall, on each side of the main roof are 5 small gable roofs; the walls are designed to be slightly leaning inward for light and buoyant appearance, the lower part of the walls are large sliding glass panels, the upper parts are ventilation openings, which were designed to unite the form and space of this building. The main design concept is “Sala” (open pavilion), created by integrating modern structure with tropical climate design and Thai traditional area utilities. Assoc. Prof. Loet Urassayanan mentioned that “The concept of “Sala” applied to the design was the most important part, aiming to serve students’ activities which continually varied according to the occasions. Furthermore, it also serves general people who may use the building in various activities. This is seen in the case of Sala Prakeaw, the relationship between space and building, the openness, as well as the minimal partitioning, are the manifestation of design concept that is open and straightforward, encouraging students’ unity to achieve and be successful in their cooperative activities that have always been recognized”.

Sala Prakeaw has been well-conserved and maintained through time thus its historical and architectural values remain in their integrity. The building still effectively functions as the university’s activities center.

อาคารปาฐกถาประดิษฐ เชยจิตร (ตึกฟักทอง)

• ที่ตั้ง เลขที่ 15 ถนนกาญจนวณิชย์ อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา
• สถาปนิก/ผู้ออกแบบ อมร ศรีวงศ์ และดร. รชฏ กาญจนวนิชย์
• ผู้ครอบครอง คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตหาดใหญ่
• ปีที่สร้าง พ.ศ. 2510
• ปีที่ได้รับรางวัล พ.ศ. 2559
• ประเภท อาคารสถาบันและอาคารสาธารณะ

ตึกฟักทองของคณะวิทยาศาสตร์เป็นหนึ่งในอาคารหลังแรก ๆ ของมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตหาดใหญ่ ต่อมาได้ใช้ชื่ออย่างเป็นทางการว่า ศูนย์ปาฐกถาประดิษฐ เชยจิตร เพื่อเป็นการรำลึกถึง คุณงามความดีของศาสตราจารย์ ดร. ประดิษฐ เชยจิตร คณบดีคนแรกของคณะวิทยาศาสตร์ ซึ่งท่านเป็นผู้หนึ่งที่ได้ร่วมงานกับศาสตราจารย์ ดร. สตางค์ มงคลสุข ในการจัดตั้งมหาวิทยาลัยภาคใต้ (ซึ่งต่อมาได้รับพระราชทานนามจากพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 9 ว่า มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์) มาตั้งแต่เริ่มแรก

อาคารปาฐกถาประดิษฐ เชยจิตร (ตึกฟักทอง) เป็นอาคารคอนกรีตเสริมเหล็ก รูปแบบสถาปัตยกรรมแบบโมเดิร์น ที่มีความโดดเด่นเป็นเอกลักษณ์ กล่าวคือมีรูปร่างคล้ายผลฟักทองที่มีกลีบทั้งหมด 25 กลีบพื้นที่ใช้สอยชั้นล่างเป็นที่หน่วยกิจการนักศึกษา สมาคมนักศึกษาเก่า หน่วยอาคารสถานที่ และหน่วยคอมพิวเตอร์ช่วยสอน (CAI) พื้นที่ใช้สอยชั้นบนแบ่งเป็นห้องบรรยาย 5 ห้อง คือห้องบรรยายที่มีความจุ 500 ที่นั่ง 1 ห้องและห้องบรรยาย 300 ที่นั่ง 4 ห้อง

อาคารปาฐกถาประดิษฐ เชยจิตร (ตึกฟักทอง) ได้รับการดูแลจากคณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์วิทยาเขตหาดใหญ่ในฐานะหลักฐานทางประวัติศาสตร์ของคณะ ซึ่งมีลักษณะทางสถาปัตยกรรมที่โดดเด่น และเป็นเหมือนตัวแทนของสถาปัตยกรรมแบบโมเดิร์นในช่วงปลายที่ได้รับความนิยมทั่วโลกในช่วงเวลานั้น

Pradit Choeichit Lecture Hall (Pumpkin Building)

• Location: No.15 Kanchanawanit Road, Amphoe Hat Yai, Songkhla
• Architects/Designers: Amorn Srivong and Dr. Rachot Kanjanavanit
• Proprietor: Faculty of Science, Prince of Songkla University Hat Yai Campus
• Construction Date: 1967
• Conservation Awarded Date: 2016
• Category: Institutions and public buildings

The Pumpkin Building of the Faculty of Science is one of the first buildings in Prince of Songkla University Hat Yai Campus. The building is officially named Pradit Choeichit Lecture Hall to commemorate Professor Dr. Pradit Choeichit, the first Dean of the Faculty of Science who was among the group of people who cooperated with Professor Dr. Satang Mongkholsuk in the founding of the Southern University (which King Bhumibol the Great later named Prince of Songkla University).

Pradit Choeichit Lecture Hall (Pumpkin Building) is a reinforced concrete Modern architecture, featuring a pumpkin-like shape with 25 ribs. The ground floor consists of Office of Students Affairs, Alumni Office, Building Department, and Computer Aided Instruction Department (CAI). The upper floor consists of 5 lecture halls, one of which is a 500-seat hall and 4 others are 300-seat halls.

Pradit Choeichit Lecture Hall (Pumpkin Building) has been well maintained by the Faculty of Science, Prince of Songkla University Hat Yai Campus as the faculty’s historic building with outstanding architectural features. This building is also representative of late Modern architecture that was popular worldwide in the time of its construction.

อาคาร 1919 วัฒนาวิทยาลัย

• ที่ตั้ง เลขที่ 67 ถนนสุขุมวิท 19 แขวงคลองเตยเหนือ เขตวัฒนา กรุงเทพมหานคร
• สถาปนิก / ผู้ออกแบบ สถาปนิกชาวอเมริกัน
• ผู้ครอบครอง โรงเรียนวัฒนาวิทยาลัย
• ปีที่สร้าง พ.ศ. 2462 – 2463
• สถาปนิก / ผู้ออกแบบอนุรักษ์ บริษัท อินเตอร-คอนซัลท์ จำกัด
• ปีที่ได้รับรางวัล พ.ศ. 2559
• ประเภท อาคารสถาบันและอาคารสาธารณะ

โรงเรียนวัฒนาวิทยาลัยก่อตั้งเมื่อ พ.ศ. 2417 โดยมิชชันนารีจากประเทศสหรัฐอเมริกา เดิมมีชื่อเรียกว่าโรงเรียนกุลสตรีวังหลัง ด้วยตั้งอยู่ที่ท่าวังหลัง เมื่อกิจการของโรงเรียนเจริญขึ้นประกอบกับ โรงพยาบาลศิริราชต้องการซื้อที่ของโรงเรียนเพื่อใช้เป็นที่พักของพยาบาล แหม่มโคล (มิสเอ็ดน่า เซระ โคล) ครูใหญ่ในสมัยนั้นจึงตัดสินใจย้ายโรงเรียนมาสร้างโรงเรียนใหม่บนพื้นที่ทุ่งบางกะปิซึ่งอยู่ทางตะวันออกของพระนคร และมีคลองแสนแสบไหลผ่านทางด้านเหนือ โดยมีอาคาร 1919 เป็นอาคารเรียนหลังแรก เริ่มสร้างในพ.ศ. 2462 เมื่อครั้งสงครามโลกครั้งที่ 2 ทหารญี่ปุ่นได้บุกเข้ามายึดโรงเรียนและได้ใช้อาคาร 1919
เป็นโรงพยาบาลทหาร เมื่อสิ้นสุดสงครามทางโรงเรียนจึงซ่อมแซมให้กลับมาใช้งานเป็นอาคารเรียนตามเดิม
ซึ่งตลอดระยะเวลาที่ผ่านมา อาคาร 1919 ได้รับการดัดแปลงแก้ไขบางส่วนหลายครั้ง เช่น มีการเปลี่ยนบันไดขึ้นด้านหน้าจากไม้เป็นคอนกรีต เทพื้นปูนทับบนพื้นไม้บางห้อง และเปลี่ยนกระเบื้องมุงหลังคาจากกระเบื้องว่าวซีเมนต์เป็นกระเบื้องลอนคู่ เป็นต้น ต่อมาใน พ.ศ. 2554 คณะผู้บริหารได้ตัดสินใจปรับปรุงอาคาร 1919 สืบเนื่องจากปัญหาความชื้น การทรุดตัวของอาคาร และการผุกร่อนของพื้นไม้ การดำเนินการผ่านขั้นตอนการออกแบบ คัดเลือกผู้รับเหมาจนเริ่มงานได้ในเดือนเมษายน พ.ศ. 2555 และเสร็จสมบูรณ์ในเดือนมีนาคม พ.ศ. 2557

อาคาร 1919 เป็นอาคารชั้นเดียวยกพื้นสูงล้อมรอบสนามรูปร่างสี่เหลี่ยมผืนผ้า อาคารกว้างประมาณ 40 เมตร ยาว 57 เมตร มีห้อง 18 ห้อง และห้องโถง 1 ห้อง ผนังก่ออิฐรับน้ำหนัก โครงสร้างพื้นภายในเป็นคอนกรีตปูทับด้วยพื้นไม้ โครงสร้างพื้นระเบียงทางเดินและชานด้านหน้าเป็นคอนกรีต ปูด้วยกระเบื้องลายไม้ตลอดระเบียงทางเดินภายใน ส่วนชานด้านหน้าปูด้วยกระเบื้องโบราณแบบเดียวกับที่นิยมใช้ในสมัยสร้างอาคาร โครงสร้างหลังคาเป็นไม้ ปัจจุบันมุงด้วยกระเบื้องไฟเบอร์ซีเมนต์ไอยร่า จุดเด่นของอาคารคือ บันไดทางขึ้นและชานด้านหน้าเชื่อมมุขปลายทั้งสองข้าง เสาชานด้านหน้าเป็นเสาลอยเรียงเป็นแถวรับจั่วมุขกลางอาคารทำให้อาคารดูโปร่งโล่ง หลังคามุขปลายทั้งสองข้างเป็นหลังคาจั่ว

อาคาร 1919 ได้รับการปรับปรุงฟื้นฟูโดยสามารถรักษารูปแบบทางสถาปัตยกรรมเดิมเอาไว้ได้เป็นอย่างดี โดยมีการเปลี่ยนแปลงบางส่วนของอาคารเพื่อให้การใช้งานสะดวกขึ้น เช่น ลดระดับพื้นระเบียงและชานด้านหน้าอาคารลงต่ำกว่าพื้นภายในอาคารเพื่อป้องกันน้ำไหลเข้าอาคาร รวมทั้งเพิ่มทางลาดด้านหน้าอาคารเพื่อให้ผู้นั่งรถเข็นใช้เข้าอาคารได้สะดวกสบายขึ้น เป็นต้น

1919 Building, Wattana Wittaya Academy

• Location: No. 67 Sukhumvit 19 Road, Khwaeng Khlong Toei Nuea, Khet Watthana, Bangkok
• Architect/Designer: American architect
• Proprietor: Wattana Wittaya Academy
• Construction Date: 1919 – 1920
• Architects/Conservation Designers: Inter-Consult Co.,Ltd.
• Conservation Awarded Date: 2016
• Category: Institutions and public buildings

Wattana Wittaya Academy was founded in 1874 by American Missionaries. Originally it was called “Kullasatri Wanglang School” because it was located at Wang Lang Pier. When the school expanded, and the Siriraj Hospital requested to buy the land to be used for constructing Nurse Dormitory, Miss Edna Sarah Cole, the then Principal, decided to move the school to a new location on Bang Kapi field to the east of the capital with Khlong Saen Saep canal running pass the northern side. The first school building was 1919 Building built in 1919. During WWII, Japanese soldiers seized the school and used this building as military hospital. After the war, the building was repaired and resumed its functions as school building. Along the course of time, this building has undergone several adaptations, for instance, the change of entrance stairs from wood to concrete; overlaying some wooden floors with cement; and change of rhombus cement tiles to corrugated asbestos sheets. Later in 2011, the school administrators decided to carry out a major restoration project to solve problems of moisture accumulation, structural settlement, and decay of wood flooring materials. The project began in 2012 and was completed in 2014.

1919 Building in single-storey, high-raised floor, surrounding a rectangular courtyard. The building measures approximately 40×50 meters, consisting of 18 rooms and 1 main hall; wall-bearing structure; the interior floor is concrete-structured, paved with wooden planks; corridors and terrace floors are concrete-structured, the corridors are paved with wood grain-design tiles, and terrace is paved with old style cement tiles; the roof is wooden-structured, with Ayara cement fiber roof tiles. Distinctive elements of the building are the entrance staircase, and the front terrace which connects porches on both sides. The terrace features a colonnade supporting gable roof over the middle porch, making the appearance of the building light and airy; the 2 end porches are gable roofs.

The 1919 Building has been renovated to conserve its original architectural features, with minor changes for more convenient use, for instance, lowering terrace level to prevent water entering into the building, and adding a ramp at the front entrance to serve visitors on wheelchairs.

อาคารคีตราชนครินทร์ สถาบันดนตรีกัลยาณิวัฒนา

• ที่ตั้ง เลขที่ 2010 ถนนอรุณอมรินทร์ 36 แขวงบางยี่ขัน เขตบางพลัด กรุงเทพมหานคร
• ผู้ครอบครอง สถาบันดนตรีกัลยาณิวัฒนา
• ปีที่สร้าง สมัยรัชกาลที่ 5
• สถาปนิก / ผู้ออกแบบอนุรักษ์ สุเมธ ตาบเพ็ชร
• ปีที่ได้รับรางวัล พ.ศ. 2559
• ประเภท อาคารสถาบันและอาคารสาธารณะ

อาคารคีตราชนครินทร์เดิมเป็นส่วนหนึ่งของโรงงานสุราบางยี่ขัน ตั้งอยู่ริมแม่น้ำเจ้าพระยาฝั่งธนบุรีเมื่อแรกสร้างอาคารถูกใช้เป็นที่ทำงานของเจ้าพนักงานที่ควบคุมโรงงานสุรา ที่สร้างขึ้นเพื่อรองรับการเปลี่ยนแปลงวิธีการจัดเก็บภาษีและความต้องการของทางรัฐที่จะมีโรงงานสุราเป็นของตนเอง ต่อมาในช่วง พ.ศ. 2503 – 2538 เอกชนได้เข้ามาบริหารจัดการโรงงานสุราบางยี่ขัน และได้ปรับปรุงเปลี่ยนแปลง ต่อเติมอาคารตามการใช้งานจนทำให้ลักษณะทางสถาปัตยกรรมเปลี่ยนไป หลังจากนั้นโรงงานสุราบางยี่ขันได้ย้ายออกไป อาคารหลังนี้จึงถูกทิ้งร้างนานหลายปี จนกระทั่งสถาบันดนตรีกัลยาณิวัฒนาได้เข้ามาปรับปรุงฟื้นฟูอาคารเพื่อใช้เป็นอาคารเรียนสำหรับการเรียนการสอนในหลักสูตรดุริยางศาสตร์บัณฑิต สำหรับการดำเนินการนั้นมีการจัดทำแผนอนุรักษ์ตามหลักวิชาการอย่างเคร่งครัด ทำการดีดยกอาคารขึ้นมาจากระดับเดิม 1 เมตร เพื่อให้มีระดับที่เสมอกับพื้นที่อื่นๆ และป้องกันปัญหาน้ำท่วมที่อาจเกิดขึ้นในอนาคต ส่วนการตกแต่งภายในเป็นแบบร่วมสมัยด้วยแนวคิด “จังหวะดนตรีคลาสสิกในท่วงทำนองแห่งความเป็นไทย” เพื่อตอบรับการใช้สอยใหม่และรักษารูปแบบทางสถาปัตยกรรมเดิม

อาคารคีตราชนครินทร์เป็นอาคาร 2 ชั้น รูปแบบสถาปัตยกรรมแบบโคโลเนียล โครงสร้างผนังรับน้ำหนัก ผังพื้นอาคารแคบยาววางเป็นรูปตัวยู (U) ที่ปลายทั้งสองด้านเปิดหลังคาจั่วมุงด้วยกระเบื้องว่าวซีเมนต์ ด้านหน้าอาคารระหว่างมุขทั้งสองข้างเป็นระเบียงมีทิวเสา และมีการประดับตกแต่งด้วยปูนปั้นโดยรอบอาคาร พื้นที่ใช้สอยชั้นล่างประกอบด้วยห้องทำงาน ร้านขายของที่ระลึก ห้องสมุด ร้านกาแฟ ห้องน้ำ ระเบียงทางเดิน และโถงบันได พื้นที่ใช้สอยชั้นบนประกอบด้วย ห้องเรียน 3 ห้อง ห้องประชุม ห้องนายกสภาสถาบันดนตรีกัลยาณิวัฒนา ห้องเตรียมอาหาร ระเบียงภายนอก ห้องน้ำ และระเบียงทางเดิน

อาคารคีตราชนครินทร์แสดงให้เห็นถึงความตั้งใจของสถาบันดนตรีกัลยาณิวัฒนาที่จะรักษาอาคารที่มีคุณค่าทางประวัติศาสตร์และสถาปัตยกรรมด้วยการออกแบบให้มีประโยชน์ใช้สอยอย่างมีประสิทธิภาพ เป็นการเชื่อมโยงอดีต ปัจจุบัน และอนาคต สามารถเชื่อมดนตรี การศึกษา และชุมชนให้อยู่ร่วมกันได้ในบริบทใหม่ได้อย่างน่าชื่นชม

Gita Rajanagarinda Building, Princess Galyani Vadhana Institute of Music

• Location: No. 2010 Arun Amarin Road 36, Khwaeng Bang Yikhan,
• Khet Bang Phlat, Bangkok
• Proprietor: Princess Galyani Vadhana Institute of Music
• Construction Date: King Rama V’s reign
• Architects/Conservation Designers: Sumeth Tabphet
• Conservation Awarded Date: 2016
• Category: Institutions and public buildings

Gita Rajanagarinda Building was originally part of the Bangyikhan Distillery, situated on the bank of Chaophraya River on Thon Buri side. At first, the building was used as office for staff of the distillery which was built to comply with the new tax system and the Government’s requirement to have its own distillery. Later, during 1960 – 1995, the distillery was transferred to private management, and the place underwent renovation and expansion to serve the requirements of that time until the architecture was changed. Afterwards, the Bangyikhan distillery moved out, and the building was abandoned for many years until the Princess Galyani Vadhana Institute of Music took over the building and renovated it to be used as a lecture hall for the Bachelor of Music course. The renovation was carried out based on conservation principles by elevating the floor 1 meter from the original level to make the floor level of the building equal to other areas and for flooded prevention. The interior decoration is contemporary style based on the concept “Classical music rhythm in the melody of Thainess”, designed to serve new functions while preserving the original architecture.

Gita Rajanagarinda Building is a 2-storey, colonial style, wall-bearing structure; narrow and long building laid in U-shaped plan, the roof opens as 2 gable porches at the end of the U shape; on second floor between the 2 porches is a colonnade corridor; the building is decorated with stuccos. The ground floor consists of an office, souvenir shop, library, coffee shop, restrooms, corridor and staircase hall; the second floor includes 3 lecture rooms, meeting room, President room, pantry, corridors and restrooms.

Gita Rajanagarinda Building is the manifestation of the Princess Galyani Vadhana Institute of Music’s intention to conserve this valuable historical and architectural heritage by adaptive reuse. This is a place which successfully and commendably links the past, present and future, as well as integrating music, education, and people to coexist in the new context.

อาคารสายสุทธานภดล

• ที่ตั้ง เลขที่ 1 ถนนอู่ทองนอก เขตดุสิต กรุงเทพมหานคร
• ผู้ครอบครอง มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา
• ปีที่สร้าง พ.ศ. 2462
• สถาปนิก / ผู้ออกแบบอนุรักษ์ มนสิการ ปานิสวัสดิ์
• ปีที่ได้รับรางวัล พ.ศ. 2559
• ประเภท อาคารสถาบันและอาคารสาธารณะ

อาคารสายสุทธานภดล แต่เดิมคือตำหนักที่ประทับของพระวิมาดาเธอ พระองค์เจ้าสายสวลีภิรมย์ กรมพระสุทธาสินีนาฏ ปิยมหาราชปดิวรัดา และสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้านิภานภดล กรมขุนอู่ทองเขตขัตติยนารี เป็นส่วนหนึ่งของเขตพระราชฐานชั้นในซึ่งสงวนไว้สำหรับพระมเหสี พระชายา พระเจ้าลูกเธอ เจ้าจอมมารดา และเจ้าจอมในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อเปลี่ยนแปลงการปกครอง พ.ศ. 2475 จึงถือเป็นการสิ้นสุดวิถีชีวิตและประเพณีแบบราชสำนักฝ่ายใน อาจเรียกได้ว่า สวนสุนันทา คือ
ราชสำนักฝ่ายในยุคสุดท้ายในระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์ อาคารหลังนี้ได้รับการปรับปรุงโดยมหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา ผู้ใช้พื้นที่ในปัจจุบัน ให้คงสภาพเดิมของตำหนักในอดีต แบ่งพื้นที่ใช้งานออกเป็น 2 ส่วนคือ พิพิธภัณฑ์อาคารสายสุทธานภดล จัดแสดงเรื่องราวเกี่ยวกับพระประวัติ พระจริยวัตร และพระกรณียกิจของเจ้าฟ้าทั้งสองพระองค์เมื่อครั้งเสด็จประทับในสวนสุนันทา และสำนักงานสำนักศิลปะและวัฒนธรรมของมหาวิทยาลัย

อาคารสายสุทธานภดลเป็นอาคารก่ออิฐถือปูนขนาดใหญ่สูง 2 ชั้น รูปแบบโคโลเนียล หลังคาปั้นหยามีมุขจั่วยื่นออกมาจากด้านยาว มุงด้วยกระเบื้องว่าวซีเมนต์ ผังอาคารมีลักษณะคล้ายอักษรรูปตัวแอล (L) เรียงต่อกัน 2 ตัว เหมือนอาคารชุด 2 ชุด ในอดีตอาคารแต่ละชุดประกอบด้วยพื้นที่ 2 ชั้น ชั้นล่างเป็นที่ทำงานข้าหลวง ห้องรับแขก และห้องเสวย ชั้นบนเป็น ห้องพระ ห้องบรรทม และห้องสรง โดยมีบันไดเป็นตัวคั่นส่วนพักอาศัยแต่ละชุด ห้องทั้งหมดก็เชื่อมต่อกันด้วยระเบียงด้านหน้า หน้าต่างเป็นไม้เปิดถึงพื้น ตอนกลางเป็นบานกระทุ้งเกล็ดไม้ ภายในมีลูกกรงไม้ ใต้ถุนก่อผนังปิดโดยรอบและมีช่องระบายอากาศเป็นระยะ เห็นได้ชัดว่าการออกแบบและวางแผนผังอาคารนี้ได้พิจารณาให้เหมาะสมกับสภาพอากาศในประเทศไทย

สำนักศิลปะและวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทาได้อนุรักษ์อาคารสายสุทธานภดลตามระเบียบกฎหมาย ข้อบังคับ และพระราชบัญญัติต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับการอนุรักษ์ตามหลักวิชาการ ทำให้สามารถรักษาคุณค่าและเรื่องราวทางประวัติศาสตร์ สถาปัตยกรรม และศิลปกรรมเอาไว้ได้เป็นอย่างดี นอกจากนี้ยังเป็นแหล่งเรียนรู้ทางทางวัฒนธรรมให้แก่ผู้สนใจได้ศึกษาเรื่องราวความเป็นมาของศูนย์การราชสำนักฝ่ายใน และสถานที่ประทับของพระมเหสี พระราชธิดา ตลอดจนเจ้าจอมในรัชกาลที่ 5 อีกด้วย

Saisuttha Nophadon Building

• Location: No. 1 U Thong Nok Road, Khet Dusit, Bangkok
• Proprietor: Suan Sunandha Rajabhat University
• Construction Date: 1919
• Architects/Conservation Designers: Manasikan Panisawat
• Conservation Awarded Date: 2016
• Category: Institutions and public buildings

Saisuttha Nophadon Building was originally residence of Princess Saisawaliphirom Krommaphra Sutthasininat Piyamaharat Padiwaradda, and Princess Niphanophadon Krommakhun Uthongkhetkhattiyanari. It was part of the inner section of the palace which was exclusive to the queen, royal consorts, princesses, and royal wives of King Rama V. after democratization in 1932, the Inner Palace traditions were abandoned, thus Suan Sunandha can be considered the last Inner Palace of the Absolute Monarchy period. This building was renovated by Suan Sunandha Rajabhat University, the present proprietor, to preserve the original features of the royal pavilion. The area was divided into two parts, one is the Saisuttha Nophadon Museum which holds exhibitions on the history, lifestyle, and public activities of the two princesses when they were living in Suan Sunandha; and the other part is the Office of Arts and Culture Suan Sunandha Rajabhat University.

Saisuttha Nophadon Building is a large 2-storey brick masonry building, colonial style, hip roof with a gable porch, rhombus cement roof tiles. The plan is 2 connected L-shaped, functioning like 2 connected apartments. In the past, each apartment’s lower floor consisted of office of attendants, guest reception room, and dining room; upper floor consisted of Buddha room, bedroom, and bathroom, with a staircase separating each apartment, all of which are connected by the front balcony. Windows are wooden, French style, the middle part of the window panel is louvre awning with balustrades inside. The underfloor is enclosed by walls with ventilation openings. The design and planning of this building clearly show consideration on compatibility with the Thai climate.

The Office of Arts and Culture Suan Sunandha Rajabhat University has conserved the Saisuttha Nopphadon Building by following the regulations and acts on conservation and conservation science, therefore, the values and contents on history, architecture, and art have been well-conserved. This place is also a cultural learning centre for studying the traditions of Inner Palace and residences of the queen, princesses, and royal consorts in the reign of King Rama V.

อาคารสถานีตำรวจภูธรสวรรคโลก (หลังเก่า)

• ที่ตั้ง เลขที่ 61/16 ถนนหน้าเมือง อำเภอสวรรคโลก จังหวัดสุโขทัย
• ผู้ครอบครอง สถานีตำรวจภูธรสวรรคโลก สำนักงานตำรวจแห่งชาติ
• ปีที่สร้าง พ.ศ. 2482
• ปีที่ได้รับรางวัล พ.ศ. 2559
• ประเภท อาคารสถาบันและอาคารสาธารณะ

ประวัติความเป็นมาของสถานีตำรวจภูธรสวรรคโลกหลังนี้ เริ่มจากการเปลี่ยนแปลงโครงสร้าง การปกครอง ให้จังหวัดสวรรคโลกเปลี่ยนเป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดสุโขทัยในพ.ศ. 2482 จึงได้มีการก่อสร้างอาคารหลังนี้ขึ้นในบริเวณเดียวกันกับที่ว่าการอำเภอหลังใหม่ เป็นอาคารโรงพักไม้หลังคาทรงปั้นหยาโดยมีการปรับปรุงเปลี่ยนแปลงตัวอาคารให้เหมาะสมกับสภาพการใช้งานในแต่ละยุคแต่ละสมัย จนกระทั่ง พ.ศ. 2536 เมื่อมีการสร้างอาคารสถานีตำรวจแห่งใหม่ที่บริเวณด้านหน้าฝั่งซ้ายของโรงพักไม้ จึงได้ปรับพื้นที่ภายในโรงพักไม้เป็นที่ทำงานเฉพาะส่วนงานสืบสวนและงานธุรการปราบปราม อาคารไม้ซึ่งมีอายุการใช้มายาวนานได้มีสภาพทรุดโทรมผุพังไปตามกาลเวลา ต่อมาระหว่างปี พ.ศ. 2556-2558 จึงได้มีการบูรณะโรงพักไม้เพื่อเป็นแหล่งเรียนรู้ทางประวัติศาสตร์และสถาปัตยกรรมต่อไป

อาคารสถานีตำรวจภูธรสวรรคโลก (หลังเก่า) เป็นอาคารเรือนไม้ชั้นเดียวยกพื้นสูง หลังคาทรงปั้นหยามุงกระเบื้องว่าวซีเมนต์ มีมุขหน้าที่หลังคาเป็นทรงจั่ว บันไดทางขึ้นยื่นออกจากมุขด้านหน้าทั้งสองด้าน โครงสร้างด้านล่างเป็นเสาคอนกรีต ส่วนด้านบนเป็นเสาไม้แดง ฝาผนัง ประตู หน้าต่างใช้ไม้สักทอง ฝ้าเพดานใช้ไม้ตะแบก พื้นที่ใช้สอยชั้นบนที่เป็นโถงโล่งในปัจจุบันใช้จัดแสดงข้อมูลทางประวัติศาสตร์ของสถานีตำรวจและจังหวัดสวรรคโลก รวมทั้งเครื่องมือเครื่องใช้ในอดีต เช่น เครื่องใช้สำนักงาน เครื่องแบบตำรวจ เครื่องเรือน กำปั่นหรือตู้เซฟที่ใช้เก็บรักษาเงินของส่วนราชการ ภาพถ่ายเหตุการณ์และบุคคลสำคัญ เป็นต้น ด้านซ้ายมือของโถงกั้นห้องเพื่อฉายวีดีทัศน์แนะนำประวัติความเป็นมา และวีดีทัศน์เบื้องหลังการทำงานอนุรักษ์สถาปัตยกรรมที่เกิดจากการมีส่วนร่วมของหลายภาคส่วน ด้านขวามือของโถงกั้นห้องเพื่อใช้เป็นที่ทำงานของแผนกงานธุรการสืบสวนและงานธุรการจราจร โดยพื้นที่ด้านหน้าห้องทำงานจัดแสดงการทำประวัติผู้ต้องหา ห้องขังผู้ต้องหาเด็ดขาด พร้อมจัดแสดงเครื่องมือเครื่องใช้ เช่น กุญแจมือ และไหดินสำหรับให้ผู้ต้องหาใช้ขับถ่าย บริเวณมุขบันไดด้านหน้าจัดแสดงระฆังที่ใช้ตีบอกเวลา อุปกรณ์ดับเพลิง หวอเตือนภัยที่ใช้ในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 ส่วนพื้นที่ใต้ถุนใช้สำหรับกิจกรรมเอนกประสงค์

การอนุรักษ์อาคารสถานีตำรวจภูธรสวรรคโลก (หลังเก่า) เกิดจากความตระหนักรู้ถึงคุณค่าความสำคัญด้านประวัติศาสตร์และสถาปัตยกรรมของคนในเมืองสวรรคโลกและจังหวัดสุโขทัย ทำให้การปรับปรุงฟื้นฟูอาคารครั้งนี้ได้รับความร่วมมือจากหลายภาคส่วนจนการดำเนินการประสบผลความสำเร็จ เป็นคุณค่าเชิงสังคมที่สามารถส่งผลต่อเนื่องไปถึงการอนุรักษ์อาคารหลังอื่นๆที่มีคุณค่าของเมืองสวรรคโลกต่อไป

Sawankhalok Provincial Police Station (Old Building)

• Location: No.61/16 Na Mueang Road, Amphoe Sawankhalok, Sukhothai
• Proprietor: Sawankhalok Provincial Police Station, Royal Thai Police
• Construction Date: 1939
• Conservation Awarded Date: 2016
• Category: Institutions and public buildings

The history of Sawankhalok Provincial Police Station began with the change of administrative system that changed Sawankhalok province to be a district (Amphoe) of Sukhothai province in 1939. Consequently, this police station was built in the same area as the new Sawankhalok District Office as a wooden building with hip roof. The building had been renovated to serve changing uses several times until 1993, a new police station building was built to the front left side of this building, therefore, it was adapted to be used only as offices of Investigation Section and Crime Suppression Administration Division. The latest restoration and renovation was carried out during 2013 – 2015, changing the old station to be a learning center on history and architecture.

Sawankhalok Provincial Police Station (Old Building) is a single-storey wooden building with raised floor; hip roof with a gable front porch, rhombus cement roof tiles; accessible by 2 staircases at both sides of the front porch. The lower part of the building are cement columns; the upper part is wooden, with redwood columns; golden teakwood walls, doors, and windows; and Bungor wood ceilings. The building is now used as exhibition hall to exhibit historical information of the Sawankhalok Provincial Police Station and Sawankhalok Province, including objects used in the past, for instance, office supplies, police uniforms, furniture, strong boxes for storing the station’s money, and photographs of important events and people. To the left of the exhibition hall is a room for video presentation on history of the building and the conservation project that was achieved by cooperation of several sectors. To the right of the hall is the office of Investigation Administration and Traffic Administration, the front part of which exhibits the working process of the police on clearance certificate making, jails, and relevant objects such as handcuffs, and earthenware jars used as prisoners’ toilets. The front porch exhibits a bell used for time telling, fire extinguishers, sirens used in WWII time; and the underfloor is multi-purpose area.

The conservation of Sawankhalok Provincial Police Station (Old Building) was initiated by awareness on historical and architectural values of the building by the people of Sawankhalok and Sukhothai who collaborated in this project until completion along with participants from various sectors. The success of the project is a valuable social activity that has become an inspiration to other cultural heritage conservation projects in Sawankhalok.

อาคารที่หยุดรถไฟแม่พวก

• ที่ตั้ง บ้านแม่พวก ตำบลห้วยไร่ อำเภอเด่นชัย จังหวัดแพร่
• ผู้ครอบครอง การรถไฟแห่งประเทศไทย และชุมชนบ้านแม่พวก
• ปีที่สร้าง พ.ศ. 2462
• ปีที่ได้รับรางวัล พ.ศ. 2559
• ประเภท อาคารสถาบันและอาคารสาธารณะ

สถานีรถไฟแม่พวกมีมาตั้งแต่ พ.ศ. 2454 โดยในตอนแรกได้สร้างเป็นอาคารไม้ชั่วคราวก่อน จนกระทั่ง พ.ศ. 2460 กรมรถไฟหลวงได้รื้ออาคารสถานีรถไฟชั่วคราวลงและเริ่มสร้างอาคารสถานีรถไฟ แม่พวกหลังปัจจุบันขึ้น และมีการเปิดใช้อย่างเป็นทางการใน พ.ศ. 2462 จนกระทั่งใน พ.ศ. 2511 มีการทำถนนเชื่อมระหว่างอำเภอเด่นชัยและอำเภอเมืองอุตรดิตถ์ จึงมีการใช้รถไฟในการเดินทางลดน้อยลง และใน พ.ศ. 2524 ยังมีการขยายถนนเส้นนี้ทำให้การเดินทางไปยังที่ต่าง ๆ มีความสะดวกรวดเร็วมากขึ้น ส่งผลให้ปริมาณผู้โดยสารที่สถานีรถไฟแม่พวกลดลงอย่างมาก ต่อมาในวันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2546 การรถไฟแห่งประเทศไทยได้เห็นชอบให้ยุบสถานีรถไฟแม่พวกแล้วเปิดเป็นที่หยุดรถแทน เพื่อลดภาระค่าใช้จ่ายและต้นทุนลง ทำให้ไม่มีนายสถานีและพนักงานการรถไฟประจำ และไม่มีการใช้สอยพื้นที่ภายในอาคารสถานีรถไฟแม่พวกแต่อย่างใด นอกจากนี้ยังมีการรื้อถอนบ้านพัก โรงชั่งของ และยกเลิกประแจทั้งหมดเหลือแต่ทางประธาน ต่อมาใน พ.ศ. 2549 องค์การบริหารส่วนตำบลห้วยไร่ได้ทำสัญญาขออนุญาตการรถไฟแห่งประเทศไทยใช้อาคารที่หยุดรถไฟแม่พวกเป็นเวลา 5 ปี เพื่อทำเป็นสำนักงานชมรมกีฬา ดนตรี และที่ทำการสาธารณสุขพื้นฐาน นอกจากนี้ยังได้สร้างห้องสุขาและสนามฟุตบอลเล็กจำนวน 2 สนาม บริเวณด้านหน้าอาคารอีกด้วย หลังจากหมดสัญญาแล้วก็ไม่ได้มีการใช้ประโยชน์แต่อย่างใด ยกเว้นบริเวณส่วนโถงพักคอยที่ชาวบ้านยังคงใช้ในการรอรถไฟซึ่งมีขบวนรถหยุดรับส่ง 2 ขบวนต่อวัน ในปี พ.ศ. 2557 อาจารย์และนักศึกษาสาขาสถาปัตยกรรมจากหลายมหาวิทยาลัยได้ร่วมกันสำรวจสถาปัตยกรรมแบบพื้นถิ่น (Vernacular Documentation) ของอาคารที่หยุดรถไฟแม่พวก ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นสำคัญของการปรับปรุงฟื้นฟูแบบมีส่วนร่วมจนถึงปัจจุบัน

อาคารที่หยุดรถไฟแม่พวกมีลักษณะทางสถาปัตยกรรมเป็นแบบผสมผสานรูปแบบจากตะวันตก ผังพื้นอาคารเป็นรูปตัวเอช (H) วางขนานไปกับทางรถไฟในแนวเหนือใต้ ประกอบด้วยอาคารไม้ 2 ชั้น จำนวน 2 หลัง ตรงกลางของอาคาร 2 หลังนี้เชื่อมต่อกันด้วยโถงพักคอยชั้นเดียว ชานชาลาเป็นคอนกรีตเสริมเหล็กไม่มีหลังคาคลุม โครงสร้างอาคารเป็นไม้ตั้งอยู่บนฐานรากคอนกรีตเสริมเหล็ก พื้นและผนังอาคารเป็นไม้ หลังคาปั้นหยามุงด้วยกระเบื้องลอนคู่ พื้นที่ใช้สอยชั้นล่างจัดทำเป็นพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นและศูนย์เรียนรู้หมู่บ้านแม่พวก ส่วนพื้นที่ใช้สอยชั้นบนเป็นห้องนอนสำหรับผู้ดูแลอาคารและห้องเก็บของ อาคารที่หยุดรถไฟแม่พวกแสดงให้เห็นถึงความพยายามและตั้งใจของชาวบ้านแม่พวกและเครือข่ายในการปรับปรุงฟื้นฟูอาคารตลอดระยะเวลาที่ผ่านมา ทำให้สามารถรักษาคุณค่าความสำคัญในด้านประวัติศาสตร์และสถาปัตยกรรมเอาไว้ได้ และเป็นต้นแบบของการอนุรักษ์ประวัติศาสตร์ท้องถิ่นโดยภาคประชาชนที่น่ายกย่อง

Mae Phuak Train Stop

• Location: Ban Mae Phuak, Tambon Huai Rai, Amphoe Den Chai, Phrae
• Proprietor: State Railway of Thailand and Ban Mae Phuak Community
• Construction Date: 1919
• Conservation Awarded Date: 2016
• Category: Institutions and public buildings

Mae Phuak Railway Station was built in 1911 as a temporary wooden building until 1917 when the Royal Railway Department had the building demolished and a new one built, which is the present station building, officially opened in 1919. In 1968, the Den Chai – Amphoe Mueang Uttaradit Road was built, resulted in the decline of train users. Furthermore, the expansion of the road in 1981 greatly facilitated communication thus the passengers at Mae Phuak Railway Station remarkably decreased. On 1^st October 2003, therefore, the State Railway of Thailand decided to relegate the Mae Phuak Railway Station to be Mae Phuak Train Stop to reduce costs and expenditures. Consequently, the place had no station master and permanent staff; the building had no functions; and the staff accommodation, weigh house, and all railroad switches were removed, remaining only the main railroad. In 2006, the Mae Phuak Subdistrict Administration Organization made a contract with the State Railway of Thailand, requesting a 5-year term use the Mae Phuak Train Stop building as office building of Sports Club, Music Club, and Primary Healthcare Center. Restrooms and 2 small football pitches were built to complement the project. However, after the rental term was terminated, the building was left unused apart from the waiting hall that passengers still used to wait for the trains which came 2 times daily. In 2014, teachers and students from schools of architecture of several universities cooperatively worked on VERNADOC (vernacular Documentation) project at Mae Phuak Train Stop, which was the beginning of collaborative revitalization of the building until today.

The architecture of Mae Phuak Train Stop is Western influenced style, H-shaped plan laid parallel to the railroad on north-south axis, comprising 2 two-storey wooden buildings connected with a single-storey waiting hall in the middle. The platfrom is reinforced concrete structure without roof. Structure of the buildings is wooden, installed on reinforced concrete; floors and walls are wooden; hip roofs with double-ridge asbestos sheets. Lower floor consists of a local museum and Mae Phuak Village Learning Center; upper floor is staff’s accommodation and storage room. Mae Phuak Train Stop is a testimony of the attempts and intentions of the local people of Mae Phuak Village and their collaborators in the renovation and maintenance of the building through the course of time to conserve its historical and architectural values. This project is also an appreciable prototype of local history conservation by local people.

ตึกสตางค์

• ที่ตั้ง เลขที่ 15 ถนนกาญจนวณิชย์ อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา
• สถาปนิก/ผู้ออกแบบ อมร ศรีวงศ์ และดร. รชฏ กาญจนวนิชย์
• ผู้ครอบครอง คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตหาดใหญ่
• ปีที่สร้างเสร็จ พ.ศ. 2510
• ปีที่ได้รับรางวัล พ.ศ. 2559
• ประเภท อาคารสถาบันและอาคารสาธารณะ

ตึกสตางค์เป็นชื่อเรียกที่รู้จักกันดีของอาคารเรียนคณะวิศวกรรมศาสตร์ ซึ่งเป็นคณะแรกที่ก่อตั้งขึ้นพร้อมกับมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ใน พ.ศ. 2510 แต่เดิมมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์มีที่ตั้งอยู่ที่ อำเภอเมือง จังหวัดปัตตานี เพียงแห่งเดียว แต่เนื่องจากเป็นสถานที่ติดทะเลจึงไม่เหมาะที่จะจัดตั้งคณะวิศวกรรมศาสตร์ เพราะไอเค็มจากทะเลสามารถทำลายอุปกรณ์และเครื่องมือทางด้านวิศวกรรมต่าง ๆ ให้เสียหายได้ คณะทำงานของมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ซึ่งนำโดย ศ. ดร. สตางค์ มงคลสุข จึงได้จัดหาสถานที่ตั้งใหม่โดยได้พื้นที่บริเวณ ตำบลคอหงส์ อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา จากการบริจาคของคุณหญิงหลง อรรถกระวีสุนทร ช่วงแรกของการก่อตั้งคณะวิศวกรรมศาสตร์ประกอบด้วย 3 สาขาวิชา คือ วิศวกรรมโยธา วิศวกรรมไฟฟ้า และวิศวกรรมเครื่องกล ต่อมาจึงขยายตัวเพิ่มเติมสาขาอื่น ๆ ได้แก่ วิศวกรรมเคมี วิศวกรรมอุตสาหการ วิศวกรรมคอมพิวเตอร์ และวิศวกรรมเหมืองแร่และวัสดุ

ตึกสตางค์เป็นอาคารขนาดใหญ่ครอบคลุมพื้นที่กว่า 15 ไร่ โดยพื้นที่ทั้งหมดอยู่ภายใต้หลังคาขนาดมหึมาต่อเนื่องกัน การสร้างอาคารขนาดใหญ่ในช่วงเวลานั้นถือเป็นเรื่องที่ท้าทายทั้งในด้านการออกแบบและการก่อสร้างเป็นอย่างยิ่ง ปัจจัยหนึ่งที่ทำให้สามารถก่อสร้างได้สำเร็จคือ การใช้ระบบ modular system เป็นหลักในการออกแบบทำให้โครงสร้างในแต่ละส่วนของอาคารรับน้ำหนักอย่างสม่ำเสมอเท่า ๆ กัน เสาโครงสร้างคอนกรีตแต่ละต้นที่ตั้งขึ้นไปรับหลังคามีฐานเป็นรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัสทำมุมเอียง 45 องศากับแนวอาคาร โดยเมื่อเสายืดตัวสูงขึ้น ขนาดจะค่อย ๆ สอบขึ้นพร้อม ๆ กับบิดตัวกลับมาตั้งฉากกับแนวอาคารพอดีที่ปลายเสาจากนั้นระบบโครงสร้างจะเป็นโครงหลังคาเหล็กแบบ spaceframe ที่แผ่กิ่งก้านขึ้นไปรับหลังคาโดมคอนกรีตจำนวน 9 ลูก หลังคารูปโดมที่มีขนาดเท่าๆ กันที่ 2.5 x 2.5 เมตร เป็นหน่วยที่เป็นอิสระต่อกัน สามารถผลิตด้วยระบบชิ้นส่วนสำเร็จรูปพร้อมติดตั้ง จึงทำให้ประหยัดเวลาการก่อสร้างได้เป็นอย่างมาก

ความน่าสนใจของตึกสตางค์ยังมีอีกหลายประการ เช่น โครงสร้างบันไดเวียนที่ห้อยตัวจากหลังคาของหอส่งสัญญาณวิทยุ และโครงสร้างบันไดแบบพับผ้าไร้คานของอาคารเรียนรวม จึงนับเป็นสถาปัตยกรรมที่มีเอกลักษณ์และสุนทรียภาพทางโครงสร้างอาคารอย่างน่าชมที่สุดหลังหนึ่งในประเทศไทย

Satang Building

• Location: No.15 Kanchanawanit Road, Amphoe Hat Yai, Songkhla
• Architects/Designers: Amorn Srivong and Dr. Rachot Kanjanavanit
• Proprietor: Faculty of Engineering, Prince of Songkla University Hat Yai Campus
• Construction Date: 1967
• Conservation Awarded Date: 2016
• Category: Institutions and public buildings

Satang Building is a well-known school building of the Faculty of Engineering, the first faculty founded along with the founding of Prince of Songkla University in 1967. Originally, the university had only one campus situated in Amphoe Mueang, Pattani province but the area was near the sea, not suitable to be the location of the Faculty of Engineering because the salt in the air could damage instruments and machinery used in the faculty, therefore, a working team led by Professor Dr. Satang Mongkholsuk searched for a new location, and found a suitable land at Tambon Kho Hong, Amphoe Hat Yai, Songkhla province, which was donated by Khunying Long Atthakrawisunthon. Consequently, the Faculty of Engineering was founded with 3 first programs which are: Civil Engineering, Electrical Engineering, and Mechanical Engineering. Later, the faculty has expanded to include the programs of Chemical engineering, Industrial Engineering, Computer Engineering, and Mining and Materials Engineering.

Satang Building is a huge structure covering an area of more than 24,000 square meters under an enormous roof. Construction of such gigantic building during that time was a great challenge both in terms of design and construction. One of the factors of success was the application of modular system to evenly distribute the load. Each concrete column which supports the roof has a square base which slants at 45 degrees angle to the building, tapering upward before turning to be perpendicular with the building at the top. The roof structure is steel spaceframe system which extends branches to support 9 concrete domes, each of which is a 2.5×2.5 meters independent unit made by prefabrication system which considerably saved construction time.

Other points of interest of Satang Buildings are, for example, the spiral staircase hung from the roof of radio broadcasting tower, and free-standing stairs of the Central Lecture Hall. This building is, therefore, one of the most unique and structurally aesthetic architecture in Thailand.