พ.ศ. 2558

บ้านพักประวัติศาสตร์หลวงราชไมตรี

• ที่ตั้ง เลขที่ 252 ถนนสุขาภิบาล ตำบลตลาดจันทบุรี อำเภอเมือง จังหวัดจันทบุรี
• ผู้ครอบครอง บริษัท จันทบูรรักษ์ดี จำกัด
• ปีที่สร้าง สมัยรัชกาลที่ 5
• สถาปนิก / ผู้ออกแบบอนุรักษ์ สถาบันอาศรมศิลป์
• ปีที่ได้รับรางวัล พ.ศ. 2558
• ประเภท อาคารพาณิชย์

หลวงราชไมตรี นามเดิมว่า ปูณ ปุณศรี เป็นบุตรคนที่สองของหลวงประมาณราชทรัพย์ (จีนจำปา) เกิดเมื่อวันที่ 10 เมษายน พ.ศ. 2419 อาศัยอยู่ในย่านท่าหลวง (ชุมชนริมน้ำจันทบูรในปัจจุบัน)  ในวัยเด็กท่านเริ่มศึกษาที่โรงเรียนวัด และไปศึกษาต่อที่ปีนังเมื่อครั้งติดตามบิดาไปค้าขายยังประเทศมาเลเซียและสิงคโปร์ เมื่อเติบใหญ่ได้ดำเนินธุรกิจการค้าสืบต่อแนวทางของบิดาจนเจริญก้าวหน้า เป็นผู้นำยางพารามาปลูกเป็นคนแรกในเมืองจันทบุรี และดำเนินการค้าจนส่งผลทางเศรษฐกิจให้กับเมืองจันทบุรีมีชื่อเสียงโด่งดัง  ได้รับสมญานามว่าเป็น “บิดาแห่งยางพาราภาคตะวันออก” แม้เป็นเพียงชาวบ้านทำงานค้าขาย แต่ด้วยความขยันหมั่นเพียร คุณงามความดีที่ท่านทำประโยชน์ให้กับแผ่นดินมากมาย ทำให้ท่านได้รับโปรดเกล้าฯ จากพระบาทสมเด็จพระมงกุฏเกล้าเจ้าอยู่หัวแต่งตั้งเป็น หลวงราชไมตรี

อาคารบ้านหลวงราชไมตรี มีคุณค่าเชิงประวัติศาสตร์ทั้งในด้านที่เกี่ยวข้องกับหลวงราชไมตรี ผู้เป็นบุคคลสำคัญในด้านการพัฒนาเมืองจันทบุรีและพื้นที่ชุมชนริมน้ำทั้งในทางเศรษฐกิจและสังคม และคุณค่าของตัวอาคารเองที่เป็นโบราณสถาน มีอายุกว่า 120 ปี มีรูปแบบของสถาปัตยกรรมโคโลเนียลที่งดงาม แม้จะเคยถูกต่อเติมจากเดิมที่มี 3 คูหา เป็น 5 คูหา เนื่องจากเป็นการต่อเติมในรูปแบบสถาปัตยกรรมที่กลมกลืนด้วยแนวทางการอนุรักษ์แบบประยุกต์การใช้สอย (adaptive re–use) ที่ได้นำมาปรับใช้กับการอนุรักษ์บ้านหลวงราชไมตรีนี้ทำให้สามารถแยกแยะส่วนดั้งเดิมและส่วนที่ถูกปรับปรุงใหม่ได้ เปิดโอกาสให้คนรุ่นหลังได้เรียนรู้การปรับเปลี่ยนอาคารในแต่ละยุคสมัย และได้สัมผัสกับของแท้ (authenticity) ของอาคารได้มากที่สุด เพื่อให้บ้านหลวงราชไมตรีหลังนี้ได้รับการรักษาคุณค่าไว้ต่อไปในอนาคตอย่างยั่งยืน

ชุมชนริมน้ำจันทบูร และสถาบันอาศรมศิลป์ได้ร่วมกันดำเนินงานให้เกิดการอนุรักษ์และพัฒนาอย่างสมดุล เป็นเวลากว่า 5 ปี  จนเกิดเป็นวิสัยทัศน์ “วัฒนธรรมนำการค้า” และดำเนินการต่อด้วยแนวคิด กิจการสังคม (social enterprise) เพื่อให้เกิดการอนุรักษ์อย่างยั่งยืน เกิดเป็นบริษัท จันทบูรรักษ์ดี จำกัด  โดยได้รับมอบบ้านหลวงราชไมตรี จากนายแพทย์ปสารพงษ์ ปุณศรี ทายาทรุ่นที่ 3 เพื่อบูรณะเป็นบ้านพักประวัติศาสตร์หลวงราชไมตรี เป็นทุนของโครงการ ด้วยสัญญาเช่า 30 ปี ค่าเช่าเดือนละ 1 บาท จึงร่วมหุ้นกันทั้งชุมชนและคนทั่วไปเป็นจำนวน 501 คน รวบรวมงบประมาณได้ 8.8 ล้านบาท เพื่อขับเคลื่อนให้เกิดตัวอย่างการอนุรักษ์ตามแนวคิดกิจการเพื่อสังคม ด้วยห้องพักจำนวน 12 ห้อง จาก 12 เรื่องราวชีวิตของหลวงราชไมตรี 

Baan Luang Rajamaitri Historic Inn

• Location: No.252 Sukhaphiban Road, Tambon Talat Chanthaburi, Amphoe Mueang, Chanthaburi
• Proprietor: Chanthaboon Rak Dee Co.,Ltd.
• Construction Date: King Rama V’s period
• Architect/Conservation Designer: Arsom Silp Institute of the Arts
• Conservation Awarded Date: 2015
• Category: Commercial buildings

Luang Rajamaitri, originally Pun Punnasri, was the 2^nd son of Luang Pramanrachasap (Chin Champa). He was born on 10^th April 1876 and resided in Tha Luang area (Chanthabun Riverside Community at present). He began his study in temple school then studied in Penang since the time he accompanied his father on his business trip to Malaysia and Singapore. He became a successful businessman and was famous as the first person who introduced para rubber plants to Chanthaburi thus he was known as the “Father of Para Rubber of the Eastern Region”. Although he was a commoner, his virtuous deeds and public beneficial works led to his entitlement by King Rama VI as “Luang Rajamaitri”.

Baan Luan Rajamaitri is historically important in its relationship to Luang Rajamaitri, an important historical figure in the development of Chanthaburi and riverside community both economically and socially, and in its architecture of more than 120 years date. The building is colonial style, extended from the original 3 bays to 5 bays, which was harmoniously done by adaptive reuse concept. Consequently, the old and the new parts are compatible yet distinguishable, which new generations can learn about authenticity and adaptation that help conserve the values of this historic house.

Chanthabun Riverside Community and Arsom Silp Institute of the Arts collaboratively worked to conserve and develop this house for more than 5 years, creating the vision of “culture-led business”, and continuing to carry out the business by social enterprise concept for a sustainable conservation. Consequently, the Chanthabun Rak Dee Co.,Ltd. was founded. Then the house was entrusted to the company by Dr. Pasanphong Punnasi, the 3^rd generation of owners, to be restored as a hotel called Baan Luang Rajamaitri Historic Inn, funded by the funding project of “30-year rent for 1 THB per month”. The community and general people, 501 people in total, therefore, jointly collected the fund of approximately 8.8 million THB to create this social enterprise project that has manifested as a historic inn of 12 rooms, representing the 12 parts of the life story of Luang Rajamaitri.